Brief van de hoofdredactie

Net als Anton de Kom, met oog voor rechtvaardigheid

Hoofdredacteur Cees van der Laan. Beeld Maartje Geels

Debatten over Zwarte Piet, het slavernijverleden of uitspraken van Sylvana Simons hebben in de afgelopen jaren helaas een onwelriekende geur verspreid van racisme, xenofobie en uitsluiting, vooral op sociale media. Een gevecht dat ogenschijnlijk gevoerd wordt door radicalen van allerlei kleuren en gezindten, diep vanuit hun schuttersputjes. Debatten waar menigeen zich om die reden vanaf heeft gekeerd. Bruggen worden er niet geslagen, dialoog, gericht op oplossingen, ontbreekt grotendeels.

Met dit beeld ging ik dinsdagavond naar de Anton de Kom-lezing, een initiatief van het Verzetsmuseum, het Anne Frank Museum en Trouw. Vanwege die felle debatten hadden we twee ervaringsdeskundigen met een Surinaamse herkomst uitgenodigd. De burgemeester van Almere, Franc Weerwind, en Lucia Rijker, tv-programmamaakster en diverse malen wereldkampioen (kick)boksen. Twee mensen die op eigen kracht zeer succesvol zijn geworden.

Andere inzichten

Met het beeld van vooral die harde confrontaties tussen radicalen van allerlei pluimage in mijn hoofd, luisterde ik naar hen beiden. Zowel Weerwind als Rijker beklemtoonde dat er bruggen geslagen moesten worden, dat er naar elkaar geluisterd moet worden, dat er respect moet zijn voor de ander. In mijn beleving een totaal ander geluid dan wat je doorgaans van de barricades verneemt, terwijl beiden toch ook met racisme en discriminatie te maken hebben gekregen. Weerwind: "Mijn persoonlijke ervaringen met discriminatie en uitsluiting hebben me geleerd dat je je geen slachtoffer moet voelen, maar de confrontatie moet aangaan. En dat het dan mogelijk is om mensen tot andere inzichten te brengen."

En, zeiden beiden, probeer je ook in te leven in de gevoelens van mensen die hier van oudsher wonen en vinden dat hun leefwijzen en tradities onder druk staan, bijvoorbeeld als het gaat om Zwarte Piet of zorgen over hun baan. Begrijp de pijn van mensen die zich door de komst van immigranten bedreigd voelen en zoek na de erkenning van die pijn naar oplossingen voor zowel oud- als nieuwkomers. De lezing van Weerwind stond woensdag in de Verdieping.

Anton de Kom

Weerwind en Rijker spiegelen zich aan Anton de Kom (1898-1945), de zwarte activist uit Suriname, bekend van zijn boek 'Wij slaven van Suriname', in Nederland tijdens de bezetting een verzetsstrijder die uiteindelijk in een Duits concentratiekamp om het leven kwam. De Kom protesteerde zowel in Suriname als in Nederland tegen uitbuiting, intolerantie, discriminatie en later ook fascisme.

Zijn inzet voor een eerlijke samenleving was voor ons reden om vanaf 2010 onze naam te verbinden aan deze lezing. Vanuit onze traditie als verzetskrant hebben we gerechtigheid en rechtvaardigheid hoog in het vaandel staan. Dat betekent onder andere dat we een scherp oog hebben voor verhoudingen in de samenleving en dat we structureel maatschappelijke ontwikkelingen beschrijven als armoede, werkloosheid, vergrijzing en - iets specifieker - euthanasie, robotisering of seksueel misbruik. Soms bieden we ruimte aan iets speciaals, bijvoorbeeld een oproep tot gematigdheid in het politieke debat van Doekle Terpstra, een vredesgedicht van Huub Oosterhuis of een open brief van Jelle Brandt Corstius.

Zo aan het eind van die bijzondere avond kwam de vraag naar voren waarom Anton de Kom als verzetsstrijder relatief onbekend is gebleven in Nederland. Zijn huidskleur? Pas na afloop kwam het echte antwoord. Diverse (zwarte) aanwezigen reageerden volmondig: ja, natuurlijk, wat zou het anders kunnen zijn?

Meer brieven van de hoofdredactie lezen? Je vindt ze in dit dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden