null Beeld

FramingHans de Bruijn

Negatieve selectie versterkt de macht van despoten als Poetin, maar maakt ze ook kwetsbaar

Hans de Bruijn

Iedere despoot bouwt een kring van vertrouwelingen op, die hem bescherming bieden. Zo ook Vladimir Poetin. Welke strategie gebruikt hij daarvoor? Wat is zijn personeelsbeleid? De historicus Stephen Kotkin heeft er een mooie term voor: negatieve selectie. Wat is dat?

Wie een land bestuurt, wil getalenteerde medewerkers. Hoe meer ­talent, hoe beter het bestuur. Maar voor despoten als Poetin is dat anders. Negatieve selectie betekent dat je vertrouwelingen werft, die niet al te slim zijn, doorsnee zijn, zich aan de onderkant van het gemiddelde bevinden. Wat zijn de gevolgen daarvan?

1.

Je versterkt je machtspositie. Hoe slimmer de mensen om je heen, hoe groter de kans dat ze zich afkeren van je beleid – en weten hoe je een coup organiseert. Negatieve selectie betekent dat je mensen om je heen hebt, die je beschermen, maar niet in staat zijn tegen je op te staan.

2.

De kwaliteit van het overheids­apparaat lijdt eronder. Als jouw getrouwen middelmaat zijn, krijg je middelmatige ­adviezen. Kotkin noemt als voorbeeld de minister van defensie, Sergej Sjoigoe, die Poetin met ‘allerlei onzin’ opzadelt.

3.

Hoe meer de middelmaat rondom jou domineert, hoe meer je jezelf als slim en superieur gaat zien. Hoe meer jij je superieur waant, hoe meer loyale middelmatigen je gaan voeden met informatie die je graag hoort. Daar zijn ze middelmaat voor. Met soms dramatische consequenties.

Een personeelsbeleid van negatieve selectie versterkt zo de macht van de despoot én maakt hem meer kwetsbaar.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Hans de Bruijn is bestuurskundige en debatspecialist. Wekelijks analyseert hij de sturende taal van beleidsmakers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden