opinie

Nee hoor, Nederland is niet vol. Kijk maar naar deze berekening.

Van de oppervlakte van de Veluwe bestaat bijna de helft uit bos en natuur

Vinden we de Veluwe vol? Doorgaans niet. Dat betekent dat er nog best ruimte is voor meer mensen in Nederland, betoogt Joop de Beer van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI-KNAW).

Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer brachten de fractieleiders van VVD en CDA het schrikbeeld van 20 miljoen inwoners ter sprake. Aanleiding was een interview met Jan Latten in Trouw (25 juni). Daarin stelt hij dat als de bevolking zo hard blijft groeien als nu, Nederland op afzienbare termijn twintig miljoen inwoners telt. Het debat was voor premier Rutte aanleiding om een onderzoek naar de bevolkingsgroei toe te zeggen. Daarover zal minister Koolmees dit najaar een brief aan de Kamer sturen.

Discussies over de bevolkingsgroei leiden vroeg of laat altijd tot de vraag of Nederland vol is. Zeker, Nederland is een dichtbevolkt land, maar de verschillen tussen regio’s zijn groot. Het CBS verdeelt Nederland in veertig regio’s. In negen regio’s ligt de bevolkingsdichtheid boven de duizend mensen per vierkante kilometer. Die regio’s, allemaal in het westen van het land, zijn dus behoorlijk vol. Maar er zijn ook acht regio’s, vooral in het noorden en oosten, waarin de dichtheid minder dan tweehonderd per vierkante kilometer is.

Het is dus moeilijk vol te houden dat heel Nederland vol is. Misschien wel het westen, maar zeker niet het noorden en oosten van het land. Wanneer is Nederland dan wel vol? Een scherpe grens valt niet te trekken, maar een gedachte-experiment kan helpen.

De Veluwe is een regio waarvan ik nooit iemand hoor roepen dat het daar te vol is. Die regio kent enkele grote steden, zoals Apeldoorn en Ede, maar ook veel natuur. Van de oppervlakte van de Veluwe bestaat bijna de helft uit bos en natuur (46 procent) en een groot deel van de rest (42 procent) is bestemd voor agrarisch gebruik. Slechts 12 procent is bebouwd. De bevolkingsdichtheid is 370 mensen per vierkante kilometer.

Stel nu dat in de twintig regio’s die het dunst bevolkt zijn ook 370 mensen per vierkante kilometer zouden wonen. Dat zijn vooral regio’s in Groningen, Friesland, Drenthe, Gelderland, Flevoland en Zeeland. Een eenvoudige rekensom leert dat er in dat geval in Nederland 19,2 miljoen mensen kunnen wonen. Dat is twee miljoen meer dan nu. Er is dus in Nederland ruimte voor twee miljoen mensen extra zonder dat er in het drukke westen iemand bij hoeft te komen. En zonder dat heel Nederland dichtbevolkt is. Tenzij men natuurlijk de Veluwe dichtbevolkt vindt.

Het probleem is dus niet het totale aantal inwoners van Nederland, maar de spreiding over het land. Natuurlijk kunnen we de bevolking niet zomaar herverdelen over het land. Maar een groot deel van de toekomstige bevolkingsgroei in de drukke regio’s komt door mensen die daar nu nog niet wonen: mensen die van landelijke gebieden naar de stad verhuizen en immigranten.

We hoeven de hoge bevolkingsgroei in het drukke westen dus niet als een voldongen feit te beschouwen. We kunnen het aantrekkelijker maken om buiten de drukke Randstad te gaan wonen door investeringen in huisvesting, banen en beter openbaar vervoer. In Trouw (12 november) pleitte Annelies Zoomers ervoor om krimpgebieden een impuls te geven door daar migranten op te vangen.

Overigens zien we nu al dat mensen niet alleen naar het drukke westen verhuizen, maar ook naar regio’s rond Breda, Den Bosch, Arnhem en Nijmegen. En de afgelopen twee jaar was uitgerekend de Veluwe een erg populaire bestemming. Dus zo gek is het niet om de Veluwe als norm te hanteren voor landelijke gebieden. Dat betekent dat er in Nederland nog ruimte is voor twee miljoen mensen erbij, zonder dat het overal zo vol wordt als in het westen.

Lees ook:

‘We denken in Nederland over van alles na, maar niet over de bevolkingsgroei. Onbegrijpelijk’

Het aantal inwoners van Nederland groeit snel, zegt Jan Latten bij zijn afscheid van het Centraal Bureau voor de Statistiek, maar niemand denkt goed na over het bevolkingsvraagstuk. Frappant, vindt hij. ‘Niets doen is geen optie.’

Vang migranten op in krimpgebieden

De miljarden voor migratiebeleid kunnen veel effectiever besteed worden, laat hoogleraar International Development Studies Annelies Zoomers zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden