Opinie

Nee, de problemen in zorg en onderwijs zijn niet de schuld vande zzp’er

Een tuintje waar cliënten van een ggz-instelling in Tilburg voor zorgen. Beeld Hollandse Hoogte

Gerrard Boot pleit ervoor dat organisaties in zorg en onderwijs geen zzp’ers meer inhuren (Opinie, 20 februari). Dit zou te duur zijn en kwaliteitsverlies betekenen. Hij impliceert dat zzp’ers niet solidair zijn en hun collega’s en de samenleving (toe maar!) schade berokkenen.

Nu dan even de realiteit, gezien vanaf de werkvloer en niet vanuit een positie als jurist bij een universiteit. Zelf werk ik als psychiater. Eerst elf jaar in loondienst en sinds bijna twee jaar als zzp’er. In de afgelopen jaren heb ik veel van mijn collega’s de grote ggz-instellingen de rug zien toekeren. Waarom? Dat is de vraag waarover het zou moeten gaan. Geen paniekvoetbal over de personeelstekorten, maar onderzoeken hoe het komt dat veelal gemotiveerde, hoogopgeleide mensen vertrekken? In de discussie over die tekorten mis ik een grondige analyse hiervan.

Ik doe alvast een voorzetje. Een groot gebrek aan invloed op de besluitvorming is het centrale thema onder veel psychiaters. Zorgen over gebrekkige inrichting van de zorg, over stroperigheid en gebrek aan can-do-mentaliteit bij de diverse managementlagen. Nauwelijks zeggenschap hebben over hoe de zorg geoptimaliseerd kan worden. Te maken krijgen met directies die er absoluut niet van gediend zijn dat psychiaters zich verenigen in een medische staf om zo de stem van de inhoud harder te laten klinken naast die luide stem van de (holle) vorm. Sommige collega’s in loondienst zijn gedemoraliseerd na jarenlang niet gewaardeerd en niet gehoord te zijn en afgeserveerd te worden.

Aansprakelijk

De onregelmatige diensten zijn niet het primaire probleem. Maar als je erop aandringt betrokken te worden bij de inrichting daarvan en dan arrogant terzijde wordt geschoven, ja, dan worden die diensten opeens ook een probleem. Als je geen dienst kan doen omdat een familielid een ernstig ongeluk heeft gehad en het hoofd van de crisisdienst dit toch wel raar vindt (en dat ook nog zegt!). Kortom, als je als psychiater geacht wordt vooral uit te voeren, maar verder niet mee te denken – maar o ja, wel tuchtrechtelijk aansprakelijk bent – gek hè, dat sommigen dan opeens zeggen: tot hier en niet verder. En ja, ook ik realiseer mij dat ik het personeelsprobleem groter maak. Maar kennelijk moet de wal het schip gaan keren.

Nog steeds wijzen bestuurders alleen maar met de vinger naar die nare zzp’er, in plaats van te zien dat sommigen uit zelfbehoud de zorg verlaten, gedemoraliseerd of nog net op tijd om dat te voorkomen. Het model van grote instellingen is een achterhoedegevecht.

Hoe moet het dan wel? Logge instellingen stuur je niet zomaar bij. Er spelen vele belangen, vaak sterker dan die van de patiënt: vastgoed, behoud van status, banen, invloed in Den Haag. Leer van instellingen waar het wel goed gaat. In de ziekenhuispsychiatrie is het verloop helemaal niet groot, Buurtzorg is de snelst groeiende ggz-aanbieder in Nederland. Onderzoek waarom het daar wel goed gaat en wat de verschillen zijn (zeggenschap, korte lijnen, professionele autonomie...).

Geen holle frase

Om dan nu als ‘oplossingen’ voor te stellen dat iedereen, zzp’er of niet, nacht- en weekenddienst moet doen (goed plan, regel het netjes, maar dat zal niet maken dat mensen weer in loondienst gaan als er niets fundamenteel verandert), of dat er geen zzp’ers meer ingehuurd mogen worden, is paniekvoetbal. Zorg dat personeel zich gewaardeerd voelt, dat professionele autonomie meer wordt dan een holle frase, dat de arbeidsvoorwaarden wel in orde zijn en dan, pas dan, is er een kans dat personeel de grote instellingen niet meer de rug toekeert. Tot die tijd wordt er gestemd met de voeten.

Lees ook: 

Laat iedereen in de ggz ‘s avonds en in het weekend werken, zegt Blokhuis, ook zzp’ers

Staatssecretaris Blokhuis wil dat alle psychiaters en ggz-verpleegkundigen meedraaien in weekenddiensten en avonddiensten. Ook als ze als zzp’er in een psychiatrisch ziekenhuis werken en eigenlijk vrij zijn om zelf te beslissen welke diensten ze aannemen, of niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden