null

OpinieMachtenscheiding

Nee Ashfin Ellian, natuurlijk moet de rechter soms wél oordelen over de politiek

Rechtsfilosoof Ashfin Ellian slaat de plank mis met kritiek op rechters, stelt studente filosofie en rechtsgeleerdheid Elvan Istanbullu.

Elvan Istanbullu

Rechtsfilosofen staan soms onbegrijpelijk ver van de praktijk van de rechtspraak. Neem het standpunt van hoogleraar rechtsfilosofie Afshin Ellian (Religie & filosofie, 29 juli) over de scheiding van de staatsmachten. Dat principe acht hij kennelijk zo essentieel, dat hij geen oog heeft voor het feit dat overheidsbeleid niet onder alle omstandigheden onaantastbaar heilig is.

Overheidsbeleid kan, hoewel formeel volgens het boekje vastgesteld, toch onder speciale omstandigheden uitmonden in wat juristen een onrechtmatige daad noemen. En door die omstandigheden te benoemen en te beoordelen moet de rechter tot die conclusie kunnen komen, toch?

Natuurvergunning voor de veehouderij in strijd met de hogere Europese stikstofnorm

Bij het stikstofbeleid is bijvoorbeeld het volgende gaande: de Raad van State trekt, zoals Ellian het afkeurend formuleert, ‘een streep door het stikstofbeleid’. De rechter moet zich ‘erbuiten’ houden. Maar de rechter oordeelde simpelweg dat in het concrete geval de natuurvergunning voor de veehouderij in strijd is met de geldende hogere Europese stikstofnorm. Want de uitstoot die de vergunning toestaat, is mogelijk schadelijk. Dat is een volstrekt correcte uitspraak.

Maar Ellian komt eenvoudigweg helemaal niet toe aan een beoordeling van die concrete botsing van de vergunning met de norm, omdat hij denkt te kunnen volstaan met het formuleren van algemene uitgangspunten. Eigenlijk zijn dat niet meer dan bekende open deuren.

Opvatting Ellian eigenlijk reactionair

‘Tegenwoordig is iedereen belanghebbende geworden’ en kan dus ook procederen, zegt Ellian. Bijvoorbeeld over een vervuilde rivier, dan ben je ook belanghebbende ‘als je honderd kilometer’ verderop woont. Maar zo oppervlakkig toetst de rechter dat niet. Omdat ‘belanghebbende’ een begrip is dat specifieke invulling behoeft, noemt de rechter in zijn ambtsuitoefening alle feiten en omstandigheden op grond waarvan hij tenslotte tot het oordeel komt. Dat geldt ook voor de vraag welke persoon of groepering als belanghebbende moet worden gezien.

Voor een doorbraak in de rechterlijke beoordeling van het begrip belanghebbende heeft de Raad van State al zo’n 45 jaar geleden een heldere positieve uitspraak gedaan in de vraag of de Waddenvereniging als belanghebbende kon worden aangemerkt. Het zou goed zijn als Ellian als rechtsfilosoof die argumentatie uit de rechtspraktijk er nog eens bij zou betrekken. Nu lijkt zijn opvatting onvoldoende beargumenteerd en eigenlijk reactionair.

Lees ook:

Naar de rechter voor een betere wereld? Volgens Afshin Ellian is dat juist een gevaar voor de democratie

Stikstof, Urgenda, Shell: in geruchtmakende rechtszaken tikte de rechter de overheid op de vingers. Dat is geen goed nieuws, vindt rechtsfilosoof Afshin Ellian. ‘De tussenkomst van de rechter trekt de samenleving uit evenwicht.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden