OpiniePensioenen

Nederlands pensioenstelsel kan wel wat Europese inbreng gebruiken

Zet de deur open naar een duurzaam Europees pensioen, betogen Pascal Borsjé en Hans van Meerten, advocaat bij Clifford Chance LLP en hoogleraar Europees pensioenrecht. 

Ondanks het pensioenakkoord is de vraag of Nederland nu echt op weg is naar een toekomstbestendig pensioenstelsel. De politieke gevoeligheid voor hervorming en het belangenspel in de polder maken een volwassen debat hierover tot een uitermate ingewikkelde zaak.

Dat is zuur voor deelnemers die nu maar beperkt inzicht hebben in de toekomst van hun pensioen. De afgelopen jaren transformeerde al voor velen de belofte van een ‘zeker’ pensioen tot gewenning dat kortingen op het pensioen er nu eenmaal bij horen. De Europese Commissie heeft daar in het verleden al over opgemerkt dat kortingen niet passen bij een bestendige pensioenoplossing. En wij vermoeden dat veel Nederlandse pensioendeelnemers het daar mee eens zijn. Ze zouden gediend zijn bij meer helderheid over de toekomst van hun oudedagsvoorziening.

Terwijl ontwikkelingen in de economie wijzen in de richting van een pensioenstelsel dat past bij een meer flexibele arbeidsmarkt (denk aan zzp’ers), is het karakter van het Nederlandse stelsel in hoofdzaak gebaseerd op de arbeidsverhoudingen van het midden van de twintigste eeuw. Werknemers zijn verplicht om deel te nemen aan sectorale pensioenfondsen. Meer flexibiliteit zou ook internationale pensioenoplossingen eenvoudiger maken. Voor werknemers en werkgevers is het nu lastig om in internationale situaties sluitende pensioenoplossingen te vinden.

Nederland is te veel naar binnen gericht

Het is begrijpelijk dat de Nederlandse regelgever en toezichthouder goed op de Nederlandse pensioenregelingen let, maar dit lijkt vooral een naar binnen gerichte zorg. Voorstellen van de Europese Commissie en de Europese pensioentoezichthouder EIOPA om alle Europese landen aan een gelijkwaardig toezichtstelsel te onderwerpen worden van Nederlandse kant over het algemeen als onnodige bemoeizucht afgewezen. Die voorstellen faciliteren juist internationale pensioenoplossingen en bevorderen bovendien de stabiliteit in de financiële markten.

Zo schermt Nederland zijn lokale pensioenmarkt af, maar wordt Nederlandse werknemers en het bedrijfsleven geen dienst bewezen. Ironisch genoeg heeft de toegenomen internationalisering het juist mogelijk gemaakt dat Nederlandse pensioenfondsen ook buiten Nederland succesvol kunnen beleggen. Door Europese regelgeving zijn ze bovendien in veel gevallen gevrijwaard van buitenlandse (bron)belasting op hun Europese beleggingen.

De voordelen van het Pan-Europees Pensioenproduct

In het buitenland gaat ondertussen de ontwikkeling van flexibele pensioenoplossingen door. Dat heeft het initiatief voor een Pan-Europees Persoonlijk Pensioenproduct (PEPP) bewezen. Dit initiatief van de Europese Commissie is erop gericht om met een flexibele regelgeving het pensioensparen in de Europese landen waar geen ontwikkeld pensioenstelsel bestaat te stimuleren (denk met name aan Oost-Europa).

Het initiatief was in de onderhandelingen door onder andere Nederlandse invloed al ingeperkt, en zou voor de Nederlandse pensioenmarkt de facto geen implicaties hebben. Helaas was de Nederlandse regering uiteindelijk toch tegen. Het PEPP stond immers symbool voor de ongewenste ‘Europese bemoeienis’.

Toch zou de Nederlandse pensioensector zich Europees moeten aansluiten. Met zijn grote deskundigheid en ervaring is die uitstekend in staat om nieuwe, bestendige pensioenoplossingen te bieden. Een keuze voor meer flexibiliteit kan ook een aanzet geven tot een duurzame pensioenvoorziening voor alle Europeanen. Nederland is in Europa een belangrijk ‘pensioenland’, en heeft alle kans zijn invloed aan te wenden om te komen tot een Europese pensioennorm. Daarbij moeten we bedenken dat sociaal-economische duurzaamheid van een vergrijzend Europa ook in het belang van Nederland is.

Lees ook:

Concept pensioenstelsel moet in de zomer af zijn

Minister Koolmees hoopt zomer 2020 het nieuwe pensioenstelsel te presenteren. ‘Optimisme is een morele plicht

Het is andersom: ouderen bloeden voor het pensioen van jongeren

Bewust heeft de overheid gekozen het belang van jongeren voorop te stellen, schrijft econoom Jan van Bolhuis.

DNB-baas Klaas Knot waarschuwt: ‘Mondiale economie kwetsbaar bij langdurig lage rente’

Langdurige lage rente levert veel gevaren op, waarschuwt DNB-baas Klaas Knot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden