null

OpiniePandemie

Nederland weet alles beter als het over corona gaat. Het woord daarvoor is polderpandemitis

Onze omgang met de corona-pandemie is best verbazend, vindt Peter van Bergeijk, auteur van ‘De volgende pandemie’ en hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit.

Redactie Trouw

In het buitenland staat Nederland bekend om twee ziektebeelden die een halve eeuw geleden opdoken. Hollanditis, een geuzennaam voor het massale kernwapenverzet, en Dutch Disease, de combinatie van een door gaswinning gevoede loonontwikkeling met massawerkloosheid, inflatie, financieringstekort en staatsschuld die je eerder in een ontwikkelingsland zou verwachten.

Voor wie het niet (meer) weet. Alles was toen 10: 10 procent inflatie, 10 procent werkloosheid en 10 procent tekort. En ja, ook de woningmarkt zat volkomen op slot, onze bossen werden gedecimeerd door de zure regen en de regering wilde bij het uitbreken van de oliecrisis niet beslissen voordat de maatregelen waren doorgerekend.

Noem het polderpandemitis

Wie goed opgelet heeft, ontdekte onlangs een derde ziektebeeld van Nederlandse maatschappij: de polderpandemitis. Ook nu is er een externe dreiging, maatschappelijk verzet en beleid waarvan we ons later verbijsterd zullen afvragen hoe we er in hemelsnaam bij kwamen.

Net als in de jaren tachtig is de dreiging existentieel. We weten nog niet hoe de omikronvariant gaat uitvallen maar het is zeker dat pie, rho, sigma, tau, upsilon, chi en phi er aankomen voordat het virus van haar alfa naar haar omega zal zijn gemuteerd. Een steeds groter deel van de maatschappij is pandemie-moe en lockdownbeu. We zullen besmet raken en door de grote aantallen komt de zorg weer onder druk te staan.

Dan de economie. Het CPB berekende dat zonder het ondersteuningspakket de werkloosheid zou zijn opgelopen tot net onder het niveau van de bankencrisis: 65.000 tot 180.000 banen zouden zijn verloren. Dat lijkt een prima resultaat, tot je je realiseert dat daarmee 30 miljard euro gemoeid was, dus gemiddeld anderhalf tot vier ton per geredde baan. Daar zitten natuurlijk ook goudgerande ‘pilotenbanen’ tussen.

De bedragen zijn vooral exorbitant, omdat de operatie ondoelmatig is geweest en laagproductieve bedrijven overeind hield voor wie corona niet het probleem was, maar de coronasteun de redding. Dertig miljard leverde, aldus het CPB, slechts 0,6 procent BNP op in 2020. Ook hier heeft polderpandemitis een hoge prijs, namelijk een toename van het EMU-relevante saldo met 3,6 procent BNP. We leenden drieënhalf procent om ons een jaar een half procent minder arm te voelen.

De polderpandemitis heeft drie symptomen: te sterke meningen, te hoge moraal en de verabsolutering van het individu.

Dansen met Janssen

Sterke meningen kom je overal tegen: van de ‘Baudetgriep’ tot het verzet in 2020 van het RIVM en OMT tegen mondkapjes en van de onmogelijkheid van niet-symptomatische overdracht tot ‘dansen met Janssen’. Sterke meningen zijn dodelijk in een pandemie als je weet dat het inzicht van vandaag morgen bijgesteld moet worden.

De moraal zit de dokter-filosoof danig in de weg. Haar ethiek stelt het individu centraal terwijl een pandemie een collectief probleem is. Er worden praktische, werkende remedies afgewezen omdat die niet ethisch zijn, geen individuele baten bieden of als oneerlijk worden ervaren. Zulke maatregelen zouden overdracht van virus reduceren en zo een bijdrage leveren aan het voorkomen van een zorginfarct. We laten deze instrumenten ongebruikt omdat de niet-individualiseerbare baten worden vergeten in een ethiek die tot 2020 ook de mijne was, maar dat niet meer is, omdat ze voor een pandemie ongeschikt is.

Misschien hoort selectie aan de ziekenhuispoort er bij een pandemie helaas bij. Onnatuurlijk voor medici die levens willen redden en dat ook denken te kunnen, maar of zo’n individueel coronasucces ook voor het collectief per saldo beter is, zal pas in de komende jaren duidelijk worden als de gevolgen van het afschalen van planbare zorg zichtbaar worden.

We moeten eerst accepteren dat we ziek zijn voor we beter kunnen worden. Help de polderpandemitis de wereld uit, te beginnen met Nederland!

Lees ook:

Zie ongevaccineerden als drinkers. Drinken mag, andere weggebruikers in gevaar brengen niet

Een 2G-beleid is niet meer te rechtvaardigen, maar een 3G-beleid wel, betogen bestuurskundigen Lars Stevenson en Marlies Honingh. Het wijst ongevaccineerden op hun verantwoordelijkheid.

Lees ook:

Mona Keijzer blijft bij haar coronakritiek. ‘Geen enkele maatregel is gratis’

Na kritiek op het coronabeleid moest Mona Keijzer (CDA) het kabinet-Rutte III in september verlaten. Ze wil de politiek niet meer in, maar nog wel haar kritische stem laten horen. ‘We bouwen met 2G een surveillancemaatschappij. Voor een virus waar de meeste mensen geen last van hebben.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden