Houtkap

Nederland wast fout hout uit Maleisië groen

Een vrachtwagen in Maleisië vervoert hout uit het bos. Beeld AFP

De Nederlandse overheid heeft Maleisisch hout duurzaam verklaard, maar inheemse volken zijn de dupe, aldus Leo van der Vlist, directeur Nederlands Centrum voor Inheemse Volken.

Een paar weken geleden nam het kabinet dan eindelijk een besluit: de Nederlandse overheid mag definitief tropisch hardhout uit Maleisië, voorzien van het keurmerk MTCS, inkopen (Trouw, 22 december). Nu is er echter een rapport van Friends of the Earth dat aantoont dat de rechten van inheemse volken in Maleisië systematisch worden geschonden door de houtkap.

Het duurzame inkoopbeleid van de overheid is bedoeld om het goede voorbeeld te geven, maar Nederland doet het tegenovergestelde door fout hout groen te wassen en het laat de inheemse volken daarmee in de kou staan.

De mensen in de inheemse dorpen in de Maleisische bossen hebben ernstig te lijden onder de houtkap, zo blijkt uit het rapport, waar ook de inheemse organisatie JKOASM aan meewerkte. Hun bossen, fruitbomen en tuinen worden vernietigd, de rivieren raken vervuild, dieren en vissen verdwijnen en er komen meer ziekten, terwijl er minder toegang is tot medicijnen uit het regenwoud. Voedsel moet steeds vaker worden gekocht, maar de inkomsten uit het bos nemen juist af. Soms worden zelfs begraafplaatsen verwoest.

Meestal ontdekt de lokale bevolking pas iets als de houtkapactiviteiten al begonnen zijn. Als ze vragen stellen, kunnen ze rekenen op ontwijkende of agressieve reacties van de houtkapbedrijven die menen in hun recht te staan. Volgens de wet in Maleisië hoef je inheemse volken niks te vragen als hun land niet wettelijk is erkend. Op het vasteland van Maleisië, waar vrijwel al het hout vandaan komt, geldt dat maar voor negen procent van het land dat inheemse volken van oudsher gebruiken. In een richtlijn van MTCS staat wel dat ze vooraf geïnformeerd moeten worden en dat hun toestemming nodig is, maar dat geldt ook alleen voor deze wettelijk erkende gebieden en heeft dus geen enkele praktische waarde.

Seinen op rood

Terwijl alle seinen in Maleisië op rood staan, zet Nederland het licht nu op groen. Hoe is dat mogelijk? Op papier is het Nederlandse duurzaam inkoopbeleid voor hout goed ingericht. Er zijn criteria voor duurzaam bosbeheer opgesteld waar alle keurmerken aan moeten voldoen en die door een grote meerderheid van het Nederlandse parlement zijn goedgekeurd. Een onafhankelijke commissie (TPAC) beoordeelt of keurmerken aan de criteria voldoen, waarna de regering besluit of de keurmerken worden toegelaten tot het duurzaam inkoopbeleid.

Van oudsher

Nederland is van oudsher een grote importeur van hardhout uit Maleisië (in 2015 voor 94 miljoen euro) en voert reeds sinds 1992 een dialoog met Maleisië over duurzaam bosbeheer. Het probleem is dat de regering in de afgelopen jaren herhaaldelijk pogingen heeft gedaan om het Maleisische hout duurzaam te verklaren, terwijl de eigen TPAC telkens constateerde dat het niet voldeed aan de Nederlandse criteria. Om het Maleisische hout toch toe te laten heeft Nederland de afgelopen jaren zelfs een aantal eisen buiten werking gesteld.

In 2015 liet staatssecretaris Sharon Dijksma (infrastructuur en milieu) uitbundig aan de Tweede Kamer weten dat MTCS nu wel aan alle criteria voldeed. Ze had het zelf kunnen constateren en ook de inheemse volken zouden er nu positief zijn over zijn. Daarmee was ze op de stoel van de TPAC gaan zitten en bovendien was het allemaal niet waar, zo bleek uit een brief van de koepelorganisatie van inheemse volken in Maleisië (JOAS) aan de Tweede Kamer.

Er is bij het Maleisische hout voortdurend politieke bemoeienis en dat raakt nu zelfs het onafhankelijk functioneren van TPAC. Aanvankelijk zou de commissie in het voorjaar van 2016 een veldbezoek met een zelf opgesteld programma van acht dagen afleggen om te bekijken hoe het er in de praktijk toegaat. Maleisië weigerde dat echter en pas eind vorig jaar vond een tot drie dagen ingeperkt en door Maleisië geregisseerd bezoek plaats.

Raadselachtig

TPAC zegt zelf dat ze daardoor geen goed beeld heeft gekregen van de algemene praktijk in de gecertificeerde bossen. Wel kon de commissie constateren dat er een groot wantrouwen bestaat bij de inheemse volken en dat kaarten zelfs voor auditors die het keurmerk controleren heel moeilijk toegankelijk zijn. Desondanks concludeert ze op raadselachtige wijze dat ze het beeld heeft dat de knelpunten in voldoende mate zijn opgelost.

Nederland heeft dit twijfelachtige onderzoek gebruikt om het hout in Maleisië duurzaam te verklaren, naar nu blijkt zeer ten onrechte.

Het duurzaam inkoopbeleid is in ons land tot speelbal van handel en politiek verworden, ten koste van inheemse volken in Maleisië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden