CommentaarGeweldsontsporingen

Nederland treuzelde te lang met excuses aan Indonesië

Na de excuses die premier Mark Rutte onlangs de Joodse gemeenschap aanbood voor de houding van de Nederlandse regering in Londen tijdens de Duitse bezetting kon een gebaar naar de bevolking van Indonesië eigenlijk niet uitblijven.

Gisteren bood koning Willem-Alexander bij gelegenheid van het staatsbezoek aan Indonesië excuses aan voor ‘geweldsontsporingen van Nederlandse zijde’ in de jaren van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd, de jaren tussen het uitroepen van de onafhankelijkheid door Soekarno in 1945 en de officiële soevereiniteitsoverdracht in 1949.

Het gebaar van de koning kan alleen maar worden ondersteund en toegejuicht. Eindelijk is een einde gekomen aan de onverkwikkelijke, vooral puur Nederlandse discussie of excuses wel op hun plaats zijn, of dat niet veel ongewenste gevolgen zou kunnen hebben en of er van de kant van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijders niet net zo veel excessief geweld gebruikt is tegen Indische Nederlanders.

Dat dat laatste gebeurd is, staat niet ter discussie, althans niet van Nederlandse zijde. Bij het maken van excuses is echter te lang getreuzeld met onder meer het argument dat ‘de andere kant’ dat ook niet doet. Bij een dergelijk gebaar hoort niet het principe van gelijk oversteken.

Te lang getalmd met het maken van duidelijke excuses

Opeenvolgende Nederlandse kabinetten hebben te lang getalmd met het maken van duidelijke excuses voor de oorlogsmisdaden van Nederlandse militairen tijdens de politionele acties. Tijdens het goeddeels mislukte staatsbezoek van koningin Beatrix in 1995 kwam het staatshoofd niet verder dan het tonen van haar droefenis dat zovelen tijdens die jaren omkwamen. In 2005 constateerde toenmalig minister van buitenlandse zaken Ben Bot dat Nederland ‘aan de verkeerde kant van de geschiedenis’ stond in die jaren, zonder daar consequenties aan te verbinden. Minister Koenders beperkte in 2016 het excuus tot de standrechtelijke executies.

De koning ging feitelijk veel verder dan het aanbieden van excuses alleen. Het staatsbezoek is een vorm van erkenning dat Indonesië 75 jaar geleden, dus onmiddellijk na het uitroepen van de onafhankelijkheid door Soekarno, een zelfstandige staat werd en niet pas na het ondertekenen van de soevereiniteitsoverdracht in 1949, zoals tot nu toe het officiële standpunt van Nederlandse regeringen is geweest. Daarmee neemt het kabinet nu wel de dure opdracht op zich om de Nederlandse veteranen die vier jaar lang in opdracht van de regering daar vochten tekst en uitleg te geven waarom dit excuus moest gebeuren. De oud-militairen hebben daar recht op.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden