Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nederland, overwin je weerzin en steun die Europese plastic-taks

Opinie

Suzanne Kröger en Richard Wouters

Een plasticrecyclingbedrijf in een voorstad van Peking. © AFP
Opinie

Maak grondstoffen duurder, dan loont recycling, zeggen Suzanne Kröger, Tweede Kamerlid voor GroenLinks, en Richard Wouters, medewerker van De Helling, het wetenschappelijk bureau van die partij.

Het Europees Parlement keurde in april nieuwe regels goed die het ontstaan van afval moeten voorkomen en recycling moeten bevorderen. Een van de gevolgen voor Nederland is dat gemeenten het groente-, fruit- en tuinafval (gft) van huishoudens apart moeten inzamelen, ook in de dichtbevolkte stadswijken waar dat nu niet gebeurt. Alleen wanneer het gescheiden blijft van restafval, kunnen de voedingsstoffen in het gft opnieuw gebruikt worden voor de groei van gewassen.

Lees verder na de advertentie

Een circulaire economie, dat is het doel van de Europese afvalwet. In zo'n economie zijn we zuinig op grondstoffen en houden we deze zo lang mogelijk in de kringloop. 

Met onze huidige verspilling van grondstoffen plegen we een dubbele aanslag op de aarde: eerst door grondstoffen massaal te importeren uit landen waar de winning ten koste gaat van natuur en leefomgeving, vervolgens door de grondstoffen na verbruik te dumpen in ons milieu, in de vorm van vervuiling en broeikasgassen. 

Waarom brengen pak­ket­be­zorg­dien­sten ons wel spullen aan huis, maar werpen zij zich niet op als inzamelaars van kapotte elektronica, afgedankte kleding of zelfs gft?

Ook binnen het Nederlandse bedrijfsleven groeit het besef dat het zo niet langer kan en dat we afval als grondstof moeten gaan zien. Honderden bedrijven tekenden vorig jaar het Grondstoffenakkoord, met de ambitie om 'slimmer, efficiënter én winstgevender om te gaan met grondstoffen'.

Zo weinig inspanning

Maar als afval zo'n waardevolle grondstof is, waarom spannen zo weinig bedrijven zich dan in om verbruikte producten terug te krijgen van de consument? Waarom traineert de drankenindustrie de uitbreiding van statiegeld? Waarom brengen boodschappen- en pakketbezorgdiensten ons wel levensmiddelen en spullen aan huis, maar werpen zij zich niet of nauwelijks op als inzamelaars van kapotte elektronica, afgedankte kleding of zelfs gft?

Een deel van het antwoord ligt in het feit dat primaire grondstoffen zo goedkoop zijn. Daardoor is er te weinig vraag naar gerecyclede grondstoffen. Omdat de schade van grondstoffenwinning niet meetelt in de prijs, zou de overheid primaire grondstoffen moeten belasten. Zo'n belasting sorteert het meeste effect als zij op Europese schaal wordt geheven.

Plastic-taks

De Europese Commissie durft een grondstoffenbelasting nog niet aan. Wel heeft zij onlangs het voorstel gedaan voor een Europese plastic-taks: een heffing van 80 eurocent op elke kilo plastic verpakkingsafval die niet gerecycled wordt. Zo wil de commissie een zuiniger gebruik van plastic bevorderen en vervuiling van de oceanen tegengaan. 

Als het de Nederlandse regering ernst is met haar streven naar een circulaire economie, moet zij over haar weerzin tegen Europese belastingen heenstappen en het voorstel steunen.

Het Europese beleid blijft sterk leunen op nationale maatregelen om de vraag naar gerecyclede grondstoffen te vergroten. Nederland moet dus aan de slag. Sommige fabrikanten en importeurs, zoals die van elektronica en verpakkingen, zijn al verplicht om mee te betalen aan de inzameling en verwerking van hun producten in de afvalfase. Nationale overheden moeten slimmer gebruikmaken van deze uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, stelt de nieuwe Europese afvalwet.

Straffen en belonen

Voor fabrikanten zou een lager afvaltarief moeten gelden als hun producten een lange levensduur hebben, goed te repareren en te recyclen zijn, en vrij zijn van giftige stoffen. Fabrikanten die onvoldoende circulair werken, betalen dan een hoger tarief. Dit onderscheid kan ook worden ingezet om fabrikanten te belonen voor het gebruik van gerecyclede materialen.

De overheid moet het voor bedrijven rendabel maken om zuinig te zijn op grondstoffen. Dan komt de dag dat zij zelf het initiatief nemen tot uitbreiding van statiegeld. Dan zullen handelaren wellicht ooit wedijveren om huishoudens van hun afval - pardon, grondstoffen - af te helpen.

Lees ook: Herkansing voor verpakkingsbranche oogst veel kritiek
De kans dat het de verpakkingsbranche lukt zwerfvuil te verminderen lijkt klein. 'Er is meer nodig dan goede bedoelingen.'

Recyclebaar is mooi, maar recyclen is iets anders
Elf multinationals verbinden zich aan de afspraak dat hun verpakkingen in 2025 gemaakt zijn van recyclebaar plastic. Maar dat is slechts een eerste stap.

Deel dit artikel

Waarom brengen pak­ket­be­zorg­dien­sten ons wel spullen aan huis, maar werpen zij zich niet op als inzamelaars van kapotte elektronica, afgedankte kleding of zelfs gft?