OpinieMensenrechten

Nederland moet zelf China aanspreken op het wegvagen van mensenrechten

Beeld RV

Den Haag moet zijn nek uitsteken en zelf China aanspreken op het wegvagen van mensenrechten, stelt Stijn Deklerck, hoofd China-programma Amnesty Nederland.

Een dezer dagen neemt de Chinese regering de nieuwe veiligheidswet aan die voor Hongkong zal gelden. Peking veroordeelt al jaren vreedzame critici zoals Liu Xiaobo en ­Ilham Tohti op basis van vage beschuldigingen zoals ‘ondermijning van de staatsmacht’ en ‘separatisme’. Dit lot dreigt nu ook voor iedere kritische ­inwoner van Hongkong.

Niet alleen is deze wet een bedreiging voor de vrijheid van de ruim zeven miljoen Hongkongers, maar ook voor mensen wereldwijd. Hongkong is de nieuwe frontlinie van China’s aanval op internationale mensenrechten. Nederland wachtte als vanouds op een multilaterale coalitie om zich publiekelijk te verzetten. Zo miste de Nederlandse reactie urgentie en assertiviteit. En die is broodnodig om de rode lijnen te bewaken. Op cruciale momenten moet ­Nederland zelf zijn nek uitsteken.

Ruim een half jaar geleden droeg de Tweede Kamer minister Blok van buitenlandse zaken op mensenrechten veel prominenter te maken in zijn China-strategie. De zorgen van de Kamerleden waren terecht. China onttrekt zich aan zijn eigen verplichtingen om mensenrechten te respecteren en ontwricht doelgericht het internationale mensenrechtensysteem.

Ondanks dat verandert er niets aan het Nederlandse mensenrechtenbeleid jegens China, zo bleek ook vorige week tijdens het debat over mensenrechten en China in de Tweede Kamer. Blok stak het bekende verhaal af over multilaterale diplomatie. Nederland vindt zichzelf te klein om invloed te hebben op China, maar dat valt wel mee: Nederland was vorig jaar de achtste export­bestemming van het land.

Calimerocomplex

Dit calimerocomplex weerhoudt ­Nederland ervan zelfstandig stelling te nemen tegen Chinese mensenrechtenschendingen. We doen dit vrijwel alleen in coalitieverband, maar het is niet makkelijk om zo’n coalitie te vormen. China beheerst als geen ander een verdeel-en-heers-tactiek waarmee het leden van de EU en andere verbanden meesterlijk uit elkaar speelt. Met een luid zelfstandig geluid kan Nederland anderen inspireren en de moeilijke coalitievorming een zetje geven. Dit is dringend nodig in een tijd waarin steeds meer landen denken dat zij weerloos zijn tegenover het grote ­China. Ze zijn zo steeds vatbaarder voor Chinese intimidatie.

In het Nederlandse China-beleid staat de bilaterale mensendialoog centraal. Maar het is al jaren duidelijk dat deze bijzonder ineffectief is. De dialoog vindt plaats achter gesloten deuren, houdt geen enkele verplichting in en is een ideaal excuus om mensenrechten­issues te weren tijdens gesprekken op hoger niveau. Hoog tijd om dit toneelstuk om te vormen tot een effectief ­debat met duidelijke doelen, waarin wederzijdse en publieke verantwoording centraal staan.

Opschorten

Mocht dat niet lukken, dan kan Nederland de mensenrechtendialoog met China beter opschorten tot er afspraken zijn gemaakt over een zinvoller verloop. In de tussentijd kan Nederland ­investeren in het aankaarten van mensenrechtenschendingen op een manier die wel door China wordt gehoord: via publieke statements en in handels- en andere gesprekken van gewicht.

Terwijl de wereld nog in de ban is van het bestrijden van de coronapandemie, vordert China met het wegvagen van mensenrechten in Hongkong. Ook zet het steeds agressiever in op desinformatiecampagnes om het mondiale respect af te dwingen waar het zo naar hunkert. China wil zo een ‘gemeenschap van gedeelde toekomst voor de mensheid’ inrichten, een wereld waarin van mensenrechten geen sprake meer is. Het tij kan nog gekeerd worden door China consequent duidelijk te maken dat er niet gemorreld mag worden aan de internationale mensenrechtenafspraken.

Dat moet Nederland nu doen, luid en duidelijk. Niet alleen de vrijheden in Hongkong, maar ook in Nederland en de rest van de wereld staan op het spel.

Lees ook: 

Human Rights Watch: China ondermijnt mensenrechten wereldwijd

De mensenrechten staan wereldwijd onder druk door de groeiende invloed van China. Dat stelt Human Rights Watch in haar jaarrapport.

Een jaar na massale protesten weer demonstraties in Hongkong: Tientallen arrestaties 

Een jaar na de grote demonstraties tegen een omstreden uitleveringswet zijn in Hongkong dinsdagavond (lokale tijd) opnieuw honderden mensen de straat opgegaan. Zij blokkeerden soms ook wegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden