null

Opiniedierenwelzijn

Nederland heeft helemaal geen veeteelt nodig

Dankzij voortschrijdend moreel inzicht werd de slavernij afgeschaft en kregen vrouwen gelijke rechten. Nu is het tijd om de autonomie van het dier te erkennen, vindt Marc Davidson, hoogleraar filosofie van duurzaamheid en milieu in Nijmegen.

Sinds de coronacrisis hebben we weer een nieuwe reden om onze consumptie van dierlijke producten en de daarvoor benodigde veeteelt af te bouwen: hoe meer dieren op een klein oppervlak bij elkaar zitten, hoe groter de kans dat infectieziekten van dieren op de mens overspringen. Ook op andere wijzen bedreigt veeteelt de mens. Vleesconsumptie levert een belangrijke bijdrage aan zowel klimaatverandering als achteruitgang van de mondiale ecosystemen waarvan ons aller welzijn afhankelijk is. Ten slotte hangt volgens het voedingscentrum het eten van veel bewerkt vlees en rood vlees samen met een hoger risico op een beroerte, diabetes type 2, darmkanker en longkanker.

Bevrediging van smaakvoorkeuren

Toch zijn al deze redenen ondergeschikt aan het belangrijkste argument, namelijk dat we in beginsel al geen dieren behoren te gebruiken en doden louter voor de bevrediging van onze smaakvoorkeuren. Want voor onze gezondheid is dat allang niet meer nodig. Er zijn gebieden op aarde waar men zonder het eten van dierlijke producten moeilijk aan voldoende voedingsstoffen kan komen, omdat er onvoldoende landbouwgrond is en te weinig geld voor import. In Nederland hebben wij echter zowel de vruchtbare grond als de technologie om ons volledig en volwaardig te voeden vanuit plantaardige bronnen.

Varkens knagen in hun stal aan plastic buizen aan een ketting, bij wijze van speelgoed.  Beeld ANP
Varkens knagen in hun stal aan plastic buizen aan een ketting, bij wijze van speelgoed.Beeld ANP

De eenvoudige reden waarom we geen dieren behoren te gebruiken en doden, is dat zij evenals wijzelf levende wezens zijn die voelen, ervaren en verlangens hebben. Zij hebben een eigen leven te leiden en hebben eigen doelen die losstaan van enig nut voor de mens. Die autonomie, waarin dier en mens overeenkomen en die ons van machines onderscheidt, verdient respect. Wetenschappelijk onderzoek, zoals van bioloog Frans de Waal, toont aan dat er geen unieke menselijke eigenschappen bestaan die ons boven de andere diersoorten plaatsen. Er zijn slechts graduele verschillen. Eenieder met een hond of kat als huisgenoot weet dat, voelt dat en handelt daarnaar.

Tien miljoen varkens

Toch lopen er in Nederland meer dan vier miljoen koeien, tien miljoen varkens en honderd miljoen kippen rond die wij met name voor hun spierweefsel fokken en doden. Waarom zorgen wij voor huisdieren als volwaardige familieleden en leggen wij schizofreen ’s avonds een stuk koe op ons bord? De belangrijkste reden is simpelweg dat wij het kunnen, evenals slavenhouders in staat waren slaven te houden en mannen in staat waren vrouwen gelijke rechten te ontzeggen.

Inmiddels is slavernij afgeschaft en zijn de rechten van vrouwen en mannen gelijkgetrokken. Gedeeltelijk dankzij voortschrijdend moreel inzicht: wij zijn steeds beter in staat de fundamentele overeenkomsten tussen onszelf en de ander te herkennen. Maar slaven en vrouwen zijn ook simpelweg in opstand gekomen. Die laatste mogelijkheid hebben dieren niet. Verdere uitbreiding van de morele familie, de groep wezens waarvan wij inzien dat wij hen niet als louter middel voor ons eigen welzijn mogen gebruiken, moet dus vanuit onszelf komen.

Nieuwe plantaardige producten

Nieuwe technologie kan daarbij helpen. Afschaffing van de slavernij kreeg een zetje doordat in de 18de eeuw de industriële revolutie de vraag naar slavenarbeid deed afnemen, terwijl de emancipatie van vrouwen in de 19de en 20ste eeuw werd ondersteund door fiets, elektrische wasmachine en de pil. Zo vereenvoudigen nieuwe plantaardige producten met dezelfde voedingswaarde als dierlijke producten de uitfasering van de veeteelt.

Toch zullen er, evenals bij eerdere emancipatieprocessen, groepen zijn die afstand moeten doen van oude privileges. Als de maatschappij tot afschaffing van de veeteelt besluit, zullen de meeste consumenten moeten wennen aan andere smaken. Veehouders zelf dienen echter financieel te worden gecompenseerd. Zij hebben hun bedrijf immers gebaseerd op de tot op heden geldende maatschappelijke normen en wetten, en werden daarbij actief gestimuleerd door de overheid. Het is daarom alleszins rechtvaardig als de maatschappij als geheel de kosten draagt van een omschakeling van de veeteelt naar akkerbouw, natuurbeheer of andere functies.

Lees ook:

Wetenschappers: Ziektes die overdraagbaar zijn van dier op mens gevaarlijk onderschat

Door de coronacrisis is er meer aandacht voor zoönosen. Toch dringt het gevaar van ziektes die overspringen van dier op mens nog onvoldoende door.

Onrust over de gewijzigde dierenwet: heeft een dier recht op geluk?

Wetenschappers zijn blij met de steun van het parlement voor een wijziging van de Wet dieren. Om leed te voorkomen, worden strengere eisen gesteld aan het houden van dieren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden