opinie

Nederland, gun de VS niet het recht van de sterkste in digitale oorlogvoering

Beeld Idris van Heffen

Nederland moet zich verzetten tegen het nieuwste digitale defensieplan van de VS, zegt Sico van der Meer, onderzoeker bij Instituut Clingendael. Want het zet de deur open naar ongeremd binnendringen, spioneren en manipuleren van digitale netwerken.

In Europa bleef het bijna onopgemerkt, ondanks de grote betekenis: de nieuwe Amerikaanse strategie voor digitale oorlogvoering. Deze Command vision for US cyber command van de Amerikaanse strijdkrachten verscheen eind vorige maand. 

De VS ervaren, zoals elk land, in toenemende mate cyberaanvallen die democratie, economie en veiligheid aantasten. Passief afwachten en pas verdedigen zodra een digitale aanval wordt ontdekt, is achterhaald, stelt de Amerikaanse krijgsmacht nu. Om aanvallen van tevoren te detecteren en te voorkomen, moeten we proactief binnendringen in digitale systemen van mogelijke aanvallers, is de redenatie.

Dat klinkt misschien logisch, maar het is vrij revolutionair. De grootmacht van de wereld zegt nu voor het eerst openlijk: wij vinden het gerechtvaardigd om in andere landen digitale netwerken binnen te dringen en die te manipuleren. Dat doen kwaadwillenden immers ook, en anders kunnen we ons niet goed tegen hen verdedigen. 

Ongeremd spioneren?

Schept dit een precedent waardoor elk land met militaire cybercapaciteit voortaan ongeremd gaat binnendringen, spioneren en manipuleren in digitale netwerken van andere landen?

De chaos en escalatierisico's zijn niet te voorzien als cybermilitairen uit preventief oogpunt massaal in andere landen actief worden. Zeker landen die als internationale knooppunten van digitale infrastructuur fungeren, zoals Nederland, kunnen een nog grotere vloed aan destabiliserende indringers tegemoetzien.

Nederland heeft de afgelopen jaren juist veel energie besteed om te komen tot internationale regulering en normontwikkeling voor militaire cyberoperaties. Voor kleinere landen als Nederland is het van belang dat niet het recht van de sterkste geldt, maar dat er internationale samenwerking en overeenstemming wordt gecreëerd.

Bij het vuilnis

Toegegeven, de frustratie van de VS is begrijpelijk. Internationale afspraken bleken niet eenvoudig te maken en landen als Rusland en China zijn bijzonder actief in het binnendringen van Amerikaanse systemen. Maar om nu unilateraal de samenwerkingspogingen bij het vuilnis te zetten en - in de Amerikaanse beleidstermen - de digitale superioriteit terug te veroveren, lijkt een al te gemakkelijke kortetermijnbenadering.

Nederland zal zich, samen met EU- en Navo-partners, moeten bezinnen op de gevolgen van dit nieuwe Amerikaanse beleid. Moeten de Europese landen zich als braafste jongetje van de klas blijven gedragen en zich inhouden bij het binnendringen van andermans netwerken? Of omarmen we de Amerikaanse visie en storten wij ons ook in de wedloop om 'superioriteit' op het digitale slagveld?

En wat betekent dit voor de zoektocht van afgelopen jaren naar internationale samenwerking, normstelling en afspraken om de veiligheid en stabiliteit van het digitale domein te bevorderen? Het zou zonde zijn om die pogingen zomaar op te geven.

Openlijk afzetten

In plaats van een ieder-voor-zich-mentaliteit is samenwerking op de lange termijn effectiever. In cyberspace bestaan geen landsgrenzen en kun je problemen niet in je eentje oplossen. Op zijn minst zullen duidelijke kaders binnen het bestaande internationale recht worden gedefinieerd waaraan militaire cyberoperaties moeten voldoen.

Nu de VS vooral voor eigen belang kiezen, zal Nederland ook moeten kiezen. Idealiter zet het kabinet zich, in samenspraak met EU- en Navo-partners, openlijk af tegen de nieuwe Amerikaanse cyberstrategie.

Zo niet, dan verliest het Westen geloofwaardigheid in de zoektocht naar gedeelde normen en regels in het digitale domein. Volgen we de VS klakkeloos, dan steunen we impliciet het recht van de sterkste. Daarmee wordt de zoektocht naar bredere internationale samenwerking lamgelegd en schaden we onze eigen langetermijnbelangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden