opinie

Nederland doet onvoldoende in de strijd tegen kernwapens

Hiroshima, een maand na de bom. Beeld AP

De Nederlandse politiek neemt onvoldoende initiatief in het kernwapenvraagstuk, vinden Gerrit van der Wal (oud-inspecteur-generaal gezondheidszorg en hoogleraar sociale geneeskunde) en Phon van der Biesen (vicevoorzitter International Association of Lawyers Against Nuclear Arms).

Een jaar geleden werd in het regeerakkoord aangekondigd dat het kabinet zich ‘binnen het kader van de bondgenootschappelijke verplichtingen, actief inzet voor een kernwapenvrije wereld’. Uit de voortgangsbrief van minister Blok, onlangs besproken in het parlement en binnenkort weer, blijkt dat die voortgang teleurstellend is.

Mooi is dat de regering zich committeert aan het doel van een kernwapenvrije wereld. Maar tegelijkertijd houdt de minister vast aan ‘zolang er nucleaire wapens zijn, zal de nucleaire afschrikking in Navo-verband een belangrijke rol in het Nederlandse veiligheidsbeleid blijven spelen’, daarmee zichzelf in een ‘standstill’ manoeuvrerend. Het kernwapendossier is weerbarstig. Maar er is meer mogelijk dan nu gebeurt. Daartoe is alle reden.

Wat Nederland kan doen

Ter opfrissing: negen landen bezitten samen 15.000 kernwapens, elk 100 keer sterker dan die op Japan in 1945; 2000 staan op scherp. Rusland en de VS hebben de meeste. Het meest gehanteerde argument voor kernwapens is dat ermee gedreigd kan worden. Dat is alleen geloofwaardig als men bereid is tot daadwerkelijke inzet: de doctrine van wederzijdse afschrikking. Hiertegen zijn veel argumenten in te brengen: morele, juridische, militaire, financiële, medisch-humanitaire.

Die laatste zijn misschien wel de meest overtuigende. Samengevat, de gevolgen van een kernbom, ook de kleinste van nu, zullen veel erger zijn dan van die op Hiroshima en Nagasaki: miljoenen doden en een volkomen verwoeste infrastructuur van steden en landen, inclusief ziekenhuizen. Voor de langere termijn is berekend dat zelfs een beperkte kernoorlog, bijvoorbeeld tussen India en Pakistan, door roet in de atmosfeer zal leiden tot een jarenlange nuclear famine, met zo’n twee miljard doden door massale misoogsten en hongersnood.

Er is veel bewijs dat het meer geluk dan wijsheid is dat er na 1945 geen kernbom is gevallen. Het is allemaal zo onvoorstelbaar en het lijkt ook zo onontkoombaar dat mensen er niet van willen weten. Begrijpelijk. Maar aan politici mogen hogere eisen worden gesteld.

Een ‘klein’ land als Nederland kan wel degelijk, ook binnen de bondgenootschappelijke verplichtingen, iets doen. Zeker nu het, met Polen, de vijfjaarlijkse toetsingsconferentie van het Non-Proliferatie Verdrag (NPV) in 2020 mag voorbereiden. De stip op de horizon is een kernwapenvrije wereld. Het middel daartoe is het revitaliseren van art. VI van het NPV, dat ook de kernwapenstaten verplicht tot nucleaire ontwapening. We geven vier concrete tussendoelen waaraan Nederland kan werken:

1. De-alerting. Alle ‘op scherp’ staande kernwapens van de hair-trigger alert halen, zodat er minder kans is op ‘ongelukken’.

2. No first use. De wereld wordt al een stuk veiliger als alle kernwapenstaten zouden verklaren niet als eerste een kernwapen in te zetten. China en India hebben dat reeds gedaan.

3. Moratorium op modernisering. Hoewel de VS en Rusland al zijn begonnen met moderniseren, is stoppen zeker nog mogelijk. Ook kan Nederland weigeren mee te werken aan modernisering van de op zijn grondgebied (Volkel) opgeslagen Amerikaanse kernwapens.

4. Ban Treaty (laten) ondertekenen. Onvrede over uitblijven van nucleaire ontwapening bracht 122 VN-landen in 2017 tot een verbodsverdrag op het laatste ‘legale’ massavernietigingswapen. Nederland onderhandelde mee, maar tekende niet; vooral omdat het verbodsverdrag het NPV zou ondermijnen. Experts zien in de verdragtekst die tegenstelling niet. Nederland moet meer moed en vindingrijkheid tonen.

Lees ook

Trump wil Amerikaans arsenaal kernwapens uitbreiden

President Donald Trump wil dat de Verenigde Staten weer koploper worden als het gaat om het aantal kernwapens. Omdat het land achterop is geraakt, moet het nucleaire arsenaal worden uitgebreid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden