null

OpinieSteun creatief talent

Nederland begint een cultureel buitenbeentje te worden in Europa

Creatievelingen kunnen helpen om uit de coronacrisis te komen. Besteed daarom met spoed 2 procent uit het Europees Herstelfonds aan cultuur, vindt André Wilkens, directeur van de European Cultural Foundation.

Jonge kunstenaars, filmers, muzikanten, schrijvers, designers en andere nieuwdenkers verzuipen als gevolg van de coronacrisis. Hun opdrachten vallen weg; een hele generatie creatieve talenten lijkt nu verloren te gaan in baantjes in de horeca of bij de GGD. Terwijl er volgens afspraken in het Europees Parlement 120 miljoen klaarligt in Brussel voor Nederlandse cultuurmakers.

Maar het kabinet neemt alle tijd om de in totaal 6 miljard euro aan te vragen die in het Europees Herstelfonds gereserveerd is voor Nederland. Elk land krijgt uit dit fonds een bedrag waarvan, zo heeft het Europees Parlement afgesproken, 2 procent bestemd is voor de cultuursector. De meeste EU-landen hebben het Europese geld allang opgehaald en het afgesproken deel in culturele projecten geïnvesteerd. Nederland heeft de cultuursector noch genoemd in de plannen voor Brussel – die al maanden klaarliggen – noch het geld opgehaald.

Transformatie

Nederland is het laatste land dat zijn plannen voor herstel nog formeel in Brussel moet indienen. Politici hebben nu dus nog de kans om kunst en cultuur alsnog stevig in de aanvraag te verankeren en cultuur een onderdeel te laten zijn van het herstel en de vernieuwing van Nederland na de coronacrisis.

Dat is van belang omdat elke transformatie van de samenleving – of het nu op het terrein van duurzaamheid, digitalisering of democratisering ligt – mensen met creativiteit en verbeelding nodig heeft: designers, denkers, durvers, die de toekomst mede vormgeven en als kritische spiegel kunnen dienen.

Ook voor het slagen van de Green Deal van Eurocommissaris Timmermans, waarmee de Europese samenleving fundamenteel hervormd moet worden op het terrein van het klimaat, is een Cultural Deal nodig: afspraken waardoor cultuur structureel en systematisch deel uit gaat maken van de Europese vernieuwingsagenda.

Buitenbeentje

Nederland begint een cultureel buitenbeetje te worden in Europa, doordat het cultuur buiten de herstelplannen houdt. Frankrijk, Oostenrijk, Italië en andere landen hebben de 2 procent allang toegekend aan hun creatieve toekomstdenkers. Ursula von der Leyen lanceerde vorig jaar in Brussel het Nieuw Europees Bauhaus, een groot project voor stedelijke openbare ruimte, waarbij zij de werelden van architectuur, cultuur, nieuwe technologie en burgerschap wil laten samenwerken. Kunst- en cultuurmakers moeten volgens haar meedenken over de groene transitie en de digitalisering, de twee sleutelbegrippen in het Europees Herstelfonds die de weg uit de crisis moeten wijzen.

Creatieve projecten zijn volgens Von der Leyen ook in staat om diepe wonden te helen na crisistijden. Bauhaus, opgericht door de Duitse architect Gropius na de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog, was een beroemde opleiding voor beeldend kunstenaars, ambachtslieden en architecten op zoek naar maatschappelijke impact. Het doel was een betere omgeving te creëren voor uiteindelijk een betere wereld. De Bauhaus-beweging lag ten grondslag aan de vele cultuurprojecten in de befaamde New Deal, die Amerika in de jaren dertig uit het slop van de grote depressie moest trekken. De Roosevelts zorgden er toen voor dat naast infrastructurele en sociale projecten, onder meer honderden jonge schrijvers en kunstenaars het hele continent over trokken om met het Writer’s Project verslag te doen van de gevolgen van de crisis. Dit leverde niet alleen wereldberoemde schrijvers op als John Steinbeck, maar zorgde ook voor gedeelde waarden, verbinding en samenhang in een door crisis gebroken land.

Verzoenende kracht

Bij crises, rampen en oorlogen bleek sindsdien steeds weer de helende, troostende en verzoenende kracht van cultuur. Kunstenaars als Geert Mak en Abdelkader Benali, museumdirecteuren en politici roepen het al maanden: geen wederopbouw na de pandemie zonder aandacht voor cultuur en de positie van kunstenaars. De 2 procent uit het Europees Herstelfonds voor cultuur zijn door het Europees Parlement bedoeld als begin van een helende creatieve beweging, in het hart van de Europese transformatie. Nederland mag zich niet afzijdig houden.

De European Cultural Foundation is een stichting die zich inzet voor een open, democratisch en inclusief Europa. De stichting ondersteunt culturele uitwisseling en internationale samenwerking.

Lees ook:

De Europese subsidiepot wacht geduldig op de Nederlandse formatie

Waarom heeft Nederland als enige EU-land nog geen enkel plan in Brussel ingediend om de economie na corona te versterken? Er ligt bijna zes miljard euro op de Brusselse plank te verstoffen, wachtend op de hervormingsplannen van een nieuw kabinet.

Nieuw kabinet, erken eindelijk dat goed cultuuronderwijs onmisbaar is

Maak cultuuronderwijs structureel op scholen en laat de vakdocent weer terugkeren op school, bepleit pianist Daria van den Bercken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden