Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Navo verdient geen heiligverklaring

Opinie

Heleen Ransijn en Koos van der Bruggen

Spaanse militairen nemen deel aan een Navo-oefening in Letland. © EPA
Opinie

De Navo is 70 jaar geworden. Heleen Ransijn en Koos van der Bruggen van Kerk en Vrede plaatsen enkele kanttekeningen bij alle vreugde en felicitaties.

Over weinig zijn politici en media het zo met elkaar eens als over de Navo. Afgelopen weken buitelden ze zowat over elkaar heen om de lofzang op het 70-jarig bondgenootschap te zingen. Het was net een heiligverklaring. Het lijkt dan ook vloeken in de Atlantische kerk als er ook wat vragen bij dit jubileum worden gesteld. Toch is daar alle reden voor: de Navo is niet heilig.

Lees verder na de advertentie
Het is hoog tijd om het vertrouwde patroon van steeds meer militair machtsvertoon los te laten als antwoord op de reële uitdagingen waar de we­reld­be­vol­king voor staat

In zeventig jaar is de verdragsorganisatie uitgegroeid tot de grootste militaire macht op de planeet. Ooit opgericht ter verdediging van het grondgebied van de landen in West-Europa, heeft ze sinds de val van de Sovjet-Unie haar invloedssfeer drastisch uitgebreid doordat verschillende landen uit het voormalige Warschaupact zich aansloten. De uitbreiding van de Navo en de invasies in Afghanistan in 2001 en die in Irak in 2003 hebben de militaire voet­afdruk van de Navo-landen substantieel vergroot. Niet ten onrechte wordt dit door Rusland beschouwd als een schending van de afspraken die zijn gemaakt aan het eind van de Koude Oorlog. Voor wie deze gegevens nuchter bekijkt, is het alleszins voorstelbaar dat de Navo in de ogen van Rusland een zeker zo grote bedreiging vormt als andersom. Veel van het gedrag van Poetin kan uit dit ongenoegen verklaard worden, zij het dat zijn optreden (bijvoorbeeld op de Krim) daarmee nog niet gerechtvaardigd wordt.

Democratisch

Het is ook van belang vast te stellen dat het conflict tijdens de Koude Oorlog in belangrijke mate werd gekenmerkt door de ideologische verschillen tussen het communistische Oostblok en de kapitalistische staten in het Westen. Zo’n ideologisch conflict speelt nu in het geheel niet meer. Rusland is een ongeremd kapitalistische staat geworden met een formeel democratische, maar in de praktijk autocratische regering. Maar daarin verschilt het land nauwelijks van meerdere Navo-landen. De karakterisering van de Navo als gemeenschap van democratische staten verdiende en verdient een behoorlijke relativering. Het Portugal van Salazar kon en de autoritaire regimes van Erdogan en Orbán kunnen zonder probleem lid blijven.

Ondanks alle spierballentaal en dreigementen van Poetin c.s. is de militaire kracht van Rusland beperkt in vergelijking met die van de Verenigde Staten en de Navo. Voor wie moet afgaan op het commentaar van deze en andere kranten, is het echter juist de Navo die aan alle kanten bedreigd wordt (Commentaar, 4 april). Zonder terughoudendheid wordt gepleit voor meer militaire uitgaven. Nog afgezien van de vraag of een verdere toename van het budget überhaupt zinvol kan worden besteed aan mensen en middelen, mag toch de vraag worden gesteld of een louter militaire reactie van een reeds superieur bondgenootschap zal leiden tot een echte oplossing van de wereldwijde problemen.

Het is hoog tijd om het vertrouwde patroon van steeds meer militair machtsvertoon los te laten als antwoord op de reële uitdagingen waar de wereldbevolking voor staat. Een internationale inspanning om ervoor te zorgen dat de rest van de wereld een even veilige plaats wordt als Europa dat nu al is, lijkt veel meer op haar plaats.

Maar hier is geen zicht op, zolang Rusland, China en vele andere landen alle aanleiding hebben om eveneens een militair antwoord te geven op de enorme militaire presentie van de Navo. Gevolg: duur betaalde schijnveiligheid met de rest van de wereld als toekijkende verliezer.

Lees ook:

De jarige Navo heeft haar bestaansrecht bewezen, maar kan niet zonder de VS

Na een turbulente geschiedenis vol interne botsingen en de steeds terugkerende vraag of het bondgenootschap nog wel nodig is, vierde de Navo begin april haar 70-jarig bestaan

De Navo is jarig, maar een feestje is het allerminst

Tijd voor een feestje: de Navo bestaat zeventig jaar. Of niet? Ministers van buitenlandse zaken kwamen begin april in Washington bijeen voor een sobere plechtigheid. Een echte ‘top’ van staatshoofden en regeringsleiders kwam er niet. Het bondgenootschap was te bang dat president Trump het feestje zou verstoren.

Deel dit artikel

Het is hoog tijd om het vertrouwde patroon van steeds meer militair machtsvertoon los te laten als antwoord op de reële uitdagingen waar de we­reld­be­vol­king voor staat