CommentaarNatuurbeleid

Natuurorganisaties moeten tanden laten zien

De bever is terug, de zeearend laat zich geregeld zien en ook de Europese bizon, de wisent, stapt weer door het land. Of kijk naar die enorme vogelkolonie die de Marker Wadden huisvesten, de eilandengroep die Natuurmonumenten ontwikkelde in het IJsselmeer. Voor wie wil, is er genoeg reden om te geloven dat het wel losloopt met de achteruitgang van de natuur.

In werkelijkheid is de échte natuur veel minder spannend of spectaculair. Dan gaat het om weidevogels, insecten, vlinders, amfibieën, bloemen, planten en niet te vergeten in eeuwen gevormde landschappen. Daarmee gaat het vooral steeds slechter, dertig jaar natuurbeleid (kosten: ruim 11 miljard euro) ten spijt. De biodiversiteit is vijftien procent van wat die ooit was en wie zich afvraagt of het nóg erger kan: ja, het land kan nog leger, schraler en armoediger. Zo’n 90 procent van de leefgebieden voor soorten staat op het spel, 70 procent van de planten en dieren en tot 40 procent van de vogels kan niet behouden blijven, waarschuwen de onderzoekers van Wageningen University & Research in een recent rapport aan de Tweede Kamer.

Geen gebrek aan ideeën, wel aan politieke volharding en geld

Wie deze catastrofe wil voorkomen, moet onder ogen durven zien waarom dertig jaar natuurbeleid faalde. Aan ideeën was er geen gebrek, wel aan politieke volharding en geld. Bezuinigingen doorkruisten de plannen om robuuste, aaneengesloten natuurgebieden te ontwikkelen en subsidieregelingen waren weinig doordacht of pakten verkeerd uit. Zoals die voor het agrarisch natuurbeheer. Boeren kregen hiervoor tussen 2000 en 2019 liefst 1,5 miljard euro, maar weinigen stroopten vervolgens de mouwen écht op. Het gros van de agrariërs kon als ‘vergroeningsmaatregel’ zelfs met subsidie raaigras inzaaien, hoewel al heel lang bekend is dat dit betongras niets toevoegt aan de natuur.

Het falend natuurbeleid zegt ook veel over landschaps- en natuurorganisaties, waarvan de vier grootste samen liefst 1,8 miljoen leden telden (2017). Lokaal, regionaal maar ook landelijk vormden ze onvoldoende tegenmacht in de strijd om het buitengebied. Veelzeggend is hoe MOB, de eenmansactiegroep van Johan Vollenbroek, afgelopen jaar meer voor de natuur voor elkaar kreeg dan alle natuurorganisaties bij elkaar. Hij kegelde immers het stikstofbeleid omver – beleid waarmee de grote natuurorganisaties zich al lang hadden verzoend. Of zie hoe lokale actiegroepen het gebruik van landbouwgif aankaarten.

Een vogeleiland of een wisent erbij is natuurlijk leuk, voor het grote publiek. Maar met écht natuurbeleid heeft dat niet zoveel van doen. Dat is veel ingewikkelder en helaas veel minder spectaculair. Maar wel absoluut noodzakelijk.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden