null

OpiniePolarisatie

Na de coronapolarisatie hebben we verzoening nodig

Verschillende opvattingen over vaccineren en de coronamaatregelen hebben een wig gedreven tussen mensen. Nu moeten we weer met elkaar in gesprek en daarbij dienen we ook kritisch naar onszelf te kijken, stelt Bas van der Graaf, predikant, coach en geestelijk begeleider.

Bas van der Graaf

Nu het land opengaat, komt er weer ruimte voor echte ontmoeting. Maar lukt dat zomaar weer met iedereen? We zijn elkaar in coronatijd kwijtgeraakt. Bij mij groeit de overtuiging dat er verzoening nodig is.

Verzoening tussen mensen die elkaar kwijtraakten door verschil in visie op vaccinatie en maatregelen. Tussen vrienden, familieleden, kerkgenoten en collega’s. Tussen mensen die ongemerkt en ongewild in hun eigen bubbel terechtkwamen. Mensen die het er naar elkaar maar het zwijgen toe deden, staan nu voor de vraag hoe het gesprek weer geopend kan worden.

Wantrouwen

Een goede vriendin liet zich uit overtuiging niet vaccineren. Ze leeft al jaren bewust, at altijd verantwoord en durfde dus te vertrouwen op haar immuunsysteem. Daarbij groeide haar wantrouwen tegen de vaccinaties en de maatregelen van de overheid. Vooral de 2G-regeling in Duitsland – waar ze vandaan komt en regelmatig moet zijn om haar zoon te bezoeken – bezorgde haar veel angst. In toenemende mate voelde ze zich buitengesloten en verontwaardigd.

Tot onze verbijstering kroop de spanning ook in ónze relatie. Het lukte steeds minder goed ergens nog een gedeeld midden te vinden, met alle pijnlijke vervreemding van dien. Zolang we elkaar kenden, konden we samen zoeken naar wat ons verbindt. Dat verbrokkelde door mijn onbegrip over haar opvattingen, en omgekeerd. We raakten elkaar gelukkig niet kwijt, maar er blijft wel een wond over.

Zij was het die tegen me zei: ‘Ik geloof dat er verzoening nodig is. Er is zoveel pijn en trauma, dat moet echt geheeld worden.’ Ik vond het mooi dat juist zij dat tegen mij zei. En ik geloofde het meteen.

De komende tijd gaan we het leven weer vieren. Maar kan het echt weer feest worden als de geslagen wonden onbehandeld blijven? Ik moest denken aan Desmond Tutu’s werk voor de waarheidscommissie in Zuid-Afrika. In een verscheurd en getraumatiseerd land vonden mensen als hij het geloof en de hoop om gesprekken te organiseren waarin slachtoffers en daders elkaar aan konden kijken en, wie weet, een spoor van berouw en verzoening vinden. Uiteraard is het covid-trauma van een andere orde, maar het gaat over die intentie. Dat je een weg van waarheid en verzoening inslaat om een trauma in een gemeenschap te laten helen.

De Bergrede als levensles

In de Bergrede leert Jezus een fascinerende les. “Wanneer je dus je offergave naar het altaar brengt en je je daar herinnert dat je broeder of zuster je iets verwijt, laat je gave dan bij het altaar achter; ga je eerst met die ander verzoenen en kom daarna je offer brengen.”

Wanneer we dat offer opvatten als ‘het uiten van dankbaarheid’, dan is deze levensles heel bruikbaar. Kunnen we echt weer opgelucht ademhalen in dankbaarheid als het met onze broeder of zuster niet goed zit? Het pad van verzoening kan op ongedachte manieren opengaan. Niet altijd natuurlijk, soms zijn de wonden te groot of de overtuigingen te sterk. Maar hoe dan ook is het een heilzame weg.

In lijn met de droom van Tutu stel ik me voor dat er komende tijd verzoeningsgesprekken zullen zijn. Eén op één of in groepjes. Gesprekken waarin we de waarheid van de verscheurdheid onder ogen zien en ons eigen aandeel erkennen. Hoe mooi zou het zijn als we daar een ritueel bij konden vinden. Iets met het doorprikken van zeepbellen bijvoorbeeld, ter relativering van onze bubbels. In elk geval een ritueel met iets in het midden, waar we onze pijn en ons menselijk tekort kunnen neerleggen, zonder onze eigenheid en overtuiging geweld aan te doen. Een ritueel waarin we opgelucht opnieuw kunnen beginnen.

Voor ons ligt een periode waarin we herademen. De druk van de maatregelen gaat er weer af, de stress ook. Maar echte opluchting kan er alleen komen als relaties verzoend en trauma’s geheeld worden.

Lees ook:


Met het hele land bidden voor verbinding in een tijd van polarisatie

Bidden tegen de verdeeldheid in de kerk en samenleving. Voor de tweede keer in de coronacrisis was er een Nationaal Gebed.

De lezer vreest polarisatie nog meer dan hogere besmettingscijfers

Wat is erger: meer besmettingen of een tweedeling door 2G-beleid? De lezers neigen naar het laatste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden