Brief van de hoofdredactieCees van der Laan

Na 75 jaar is een eerbetoon aan wie omkwam, mede vanwege de inzet voor verzetskrant Trouw, nog steeds relevant

Op de lijst van 196 namen van mensen die mede vanwege hun inzet voor de illegale verzetskrant Trouw zijn gefusilleerd of omgekomen in een concentratiekamp, kregen we uiteenlopende reacties. Ook 75 jaar later zijn de emoties van de nabestaanden zeer voorstelbaar. 

“Volledig verrast zag ik vanmorgen een foto van mijn vader in de Verdieping bij ‘De doden van Trouw” schrijft Trudy Coté. “Niet alleen verrast, ook overrompeld, trots, ontdaan. Deze eer had ik hem en mijn moeder graag gegund, maar – zoals Stichting ’40-’45 mijn moeder ooit meedeelde – hij was maar een kleine verzetsman. Te weinig Joden, die op doorreis bij ons konden schuilen, hebben de oorlog overleefd. Een postume onderscheiding zat er voor hem niet in.”

Maar ook de teleurstelling als een naam niet op de Trouw-lijst staat, zoals de heer A.G. Gort ons schrijft. “Vanmorgen de lijst met namen in de digitale editie van Trouw doorgenomen en het trof mij dat weer de naam van Johanna Maria (Annie) Koetsier niet genoemd werd. Zij werd geboren op 14-06-1887 en overleed op 05-03-1945 in de gaskamer van Ravensbrück. (…) Ze wordt met een schier bewonderenswaardige hardnekkigheid verzwegen. Triest eigenlijk.”

Vorige week zaterdag publiceerden wij de namenlijst online, met daarbij het verhaal van historicus en publicist Peter Bak hoe hij tot het aantal van 196 mensen was gekomen. Dit verhaal stond vorige week zaterdag ook in de Verdieping. De aanleiding voor dit onderzoek was een simpele vraag van lezer Jan Doelman hoeveel mensen er als gevolg voor hun illegale werk voor de verzetskrant Trouw om het leven waren gekomen.

Geen simpel antwoord op de simpele vraag

Voor die vraag kwam ik vanzelfsprekend bij Peter Bak uit. Peter publiceerde vorig jaar nog het boek ‘Duivels Dilemma’ over de 23 verspreiders van Trouw die op 9 augustus 1944 bij kamp Vught werden geëxecuteerd, promoveerde ooit op de geschiedenis van de krant en schreef ook diverse andere boeken over het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Baks eerste reactie was dat er geen simpel antwoord was op de simpele vraag van Doelman. Vooral vanuit de gedachte dat verzetsmensen niet alleen betrokken waren bij de illegale krant maar ook bij ander verzetswerk. Als ze waren opgepakt was het maar de vraag of dat alleen voor Trouw was of ook voor ander ondergronds verzet. Het zou dus bijna onmogelijk zijn om vast te stellen hoeveel mensen voor Trouw het leven hadden gelaten.

Toch waagde hij een poging en speurde in databanken en eerder gepubliceerde catalogi, onder andere de Erelijst van gevallenen. Hij zei mij dat hij verwachtte dat de lijst eerder minder dan 120 of 130 doden zou bevatten dan meer. Dat laatste getal circuleerde in Trouw-kringen en dat is het getal dat de krant zelf ook steeds aanhoudt.

Tot zijn verrassing kwam hij op een veel groter aantal uit dan eerder gedacht, 196 doden dus, met de aantekening dat het mensen waren die mede vanwege hun illegale werk voor Trouw de oorlog niet hebben overleefd. Het zijn er ook meer dan bij andere verzetsbladen. Dat heeft te maken met de hoge oplage van Trouw toen, die meer verspreiders vergde. Van zo’n dertig mensen is er wel een direct verband tussen Trouw en hun overlijden, denkt Peter Bak.

Je kunt je afvragen of 75 jaar na de bevrijding het nog relevant is dit soort vragen te onderzoeken en een namenlijst te publiceren. Dat denk ik wel, als eerbetoon aan die mensen en hun nabestaanden. En als uit nader onderzoek blijkt dat Annie Koetsier ook een plek op de lijst verdient, zetten we haar erbij.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden