Beeld Trouw

Column Abdelkader Benali

Muziek of gehakt, de mens is op aarde om dingen te maken

Vanuit een zonnig Tanger bel ik met mijn moeder in Rotterdam. Sinds kort beschikt ze over een mobiele telefoon waarop ze zich via WhatsApp audiovisueel met mij kan onderhouden. We hebben hele gesprekken, valt het gesprek stil dan stuur ik een foto van kleinkind Amber. Alles weer goed.

Hadden we die uitvinding 25 jaar geleden maar gehad, dan zou dat heel wat oedipaal chagrijn voorkomen hebben! “Hoe is het met l-hadj”, vraag ik, de aanspreektitel van mijn vader sinds hij in Mekka op bedevaart is geweest. “Hij staat in de zaak te werken; die man is niet kapot te krijgen”, zegt mijn moeder. Die mededeling ontroert me. Terwijl veel van zijn generatiegenoten oud en der dagen zat zijn of overleden, werkt mijn vader als een krasse knar van 71 jaar nog in de slagerij die hij in de jaren zeventig als gastarbeider heeft opgezet.

Weer de koelcel in

Waar hij de energie vandaan haalt, ik kan er alleen maar naar raden. Voor mij laat het zien hoe belangrijk het is dat de mens iets heeft waar hij zich aan kan optrekken – hoe minimaal ook. Iets dat van hem is. Anders kan ik niet verklaren waarom mijn vader niet prinsheerlijk van zijn AOW zit te genieten, maar weer de koelcel induikt om een paar kippen te pakken voor in de toonbank. De wijsheid die Bob Dylan, een paar jaar ouder maar niet minder actief, in de Netflix-documentaire ‘Rolling Thunder Revue’ spreekt, onderstreept mijn gevoel: “De mens is op aarde om zichzelf te ontwikkelen. Om dingen te maken”.

Deze twee zinnen drukken uit wat arbeid voor mij betekent. Dingen maken. Mijn vader maakte dingen. Ook toen het heel moeilijk was. Met nog meer weemoed zie ik hem door de slagerij lopen op zoek naar een volgende taak, wetende dat het dit jaar vijftig jaar geleden is dat Nederland een overeenkomst tekende met Marokko die Marokkaanse jongens in staat stelde om als gastarbeider naar Nederland te komen. Vele jongens kwamen, velen gingen ook weer terug – meer dan je zou denken! – en veel jongens bleven, werden mannen en stichtten een gezin.

Gebrek aan poeha

Die historische overeenkomst wordt op dit moment her en der gevierd. Ik weet dat mijn vader het allemaal veel te veel poeha zou vinden, zoals hij al snel dingen te veel poeha vindt. Zijn leven is gebouwd op een gebrek aan poeha. Scepsis grenzend aan wantrouwen, soms er keihard overheen. Alles wat officieel is, is sowieso doorgestoken kaart.

Op mijn Facebookpagina zie ik mooie verhalen van de vieringen waarin de eerste generatie in het zonnetje wordt gezet. Enorm veel respect heb ik voor die jongens – en sommige meisjes – die naar Nederland kwamen met nauwelijks lager onderwijs, een opleiding volgden en het schopten tot ambtenaar, docent of kunstenaar. Het zijn er meer dan je denkt. Ik denk aan ondernemer Rahma el Mouden, die net als mijn vader besloot op eigen benen te willen staan en als analfabeet meisje een schoonmaakimperium uit de grond stampte.

Ledigheid

Voor mij is de belangrijkste cesuur in die vijftig jaar migratiegeschiedenis begin jaren tachtig, toen de crisis grote groepen gastarbeiders boventallig maakte. Ze kwamen thuis te zitten zonder werk, zonder aanzien met een mager inkomen. Van koffiehuis naar moskee gingen ze. Mijn vader heeft toen gezien wat ledigheid met de mens doet. Je kan geen voorbeeld meer zijn voor je kinderen. De zin van het bestaan valt weg. Een generatie groeide op die hun ouders nooit zag werken. Wanneer dat voorbeeld mist, dan heeft dat gevolgen.

Mijn vader is dingen blijven maken. Gehakt. Merguez-worst. En op de achtergrond klinkt Bob Dylan: The times they are a changin’…

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met Bruiloft aan Zee, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn Roman De Langverwachte. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden