Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Multinationals als Shell veroorzaken een race to the bottom

Opinie

Stevo Akkerman

Columnist Stevo Akkerman. © RV
column

Het zit Shell niet mee. De winning van fossiele brandstoffen stond al enigszins in een kwade reuk, en nu roept ook het maatschappelijke gedrag van de onderneming afkeer op. 

“Dit stinkt”, zei PvdA-leider Asscher zaterdag, nadat Trouw uit de doeken had gedaan hoe Shell een groot deel van zijn aandeelhouders wist te vrijwaren van het betalen van dividendbelasting. Terwijl eerder al, tegen de bedoeling in, openbaar werd dat Shell ‘wetenschappelijk’ onderzoek financierde dat in de formatie werd gebruikt om de totale afschaffing van deze belasting te rechtvaardigen. Iets dat eigenlijk ook buiten de publiciteit had moeten blijven.

Lees verder na de advertentie

Marjan van Loon, president-directeur van Shell Nederland, reageerde zaterdag getergd. Ze was ‘stomverbaasd over hoe we worden neergezet’, ze vond het ‘tendentieus’ en sprak van ‘stemmingmakerij’. Dat verbaasde mij dan weer. Wanneer blijkt dat Shell met goedvinden van de fiscus dividend uitkeert via Jersey om belasting te ontwijken, zou de krant geen knip voor de neus waard zijn als zij dat niet zou publiceren. Temeer omdat deze constructie volgens hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek geen stand zou houden bij de rechter.

In de politieke ver­ont­waar­di­ging over de Jer­sey-con­struc­tie van Shell, klinkt ook de roep om een parlementaire enquête

Ik kan niet beoordelen of Van de Streek gelijk heeft of niet, al lijkt me weinig tegen zijn argumenten in te brengen. Maar wat bij onze multinationals al gauw stemmingmakerij heet, heeft de afgelopen jaren wel het nodige teweeggebracht. Publicatie van de LuxLeaks, Panama en Paradise Papers legden de internationale patronen van belastingontwijking bloot, waarmee politici de wapens in handen kregen om op te treden. Ze deden dat niet altijd van harte – Nederland heeft of had hier een uitgesproken slechte reputatie – maar Eurocommissaris Pierre Moscovici verwelkomde de onthullingen als ‘zeer behulpzaam voor beleidsmakers’. “We hebben de prikkels van de media nodig. Het publiek walgt van dit soort praktijken.”

Roep om parlementaire enquête

In de politieke verontwaardiging over de Jersey-constructie van Shell, klinkt ook de roep om een parlementaire enquête. GroenLinks wil daarmee vooral de toestand rond Shell en de dividendbelasting onderzoeken, maar ik vraag me af of niet een veel breder terrein in kaart moet worden gebracht. Hoe heeft het kunnen gebeuren dat Nederland bekend kwam te staan als een belastingparadijs, volgehangen met verleidelijke rulings, brievenbusfirma’s, cv/bv-trucs en wat al niet? Dat zou een grondig en publiek onderzoek verdienen, zowel ter wille van de geschiedschrijving als ter waarschuwing. Dit is wat gebeurt als ‘de overheid ten dienste staat van het bedrijfsleven’, zoals oud-hoogleraar belastingrecht Richard Happé vorig jaar zei in Trouw.

Wat het bedrijfsleven wil, en dan met name de multinationals die van land naar land kunnen hoppen, is simpel: zo weinig mogelijk belasting betalen. Dat willen wij allemaal, maar zij kunnen het afdwingen. Zo ontstaat een race to the bottom, waar elk land voor ondernemingen aantrekkelijker wil zijn dan het andere. Totdat bedrijven en aandeelhouders niets meer betalen, en burgers en werknemers alles.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Lees hier eerdere afleveringen.  

Lees ook: Shell ontwijkt dividendbelasting

Via een trust op het - als belastingparadijs bekend staande - Kanaaleiland Jersey boekt olieconcern Shell dividend over naar aandeelhouders. Belastingvrij, mèt toestemming van de Belastingdienst.

Een oplossing voor Shell

Toen olieconcern Shell in 2004 wilde fuseren, kreeg het bedrijf toestemming van de Belastingdienst voor een constructie om de heffing deels via een trust op Jersey te ontwijken. Maar mocht de fiscus die afspraak wel maken?

Jesse Klaver: Parlementaire enquête nodig voor belastingafspraken

De fractievoorzitter van GroenLinks, Jesse Klaver, beschouwt de door deze krant onthulde afspraak uit 2005 tussen Shell en de Belastingdienst als ordinaire vriendjespolitiek. “Ik wil dat we ons verdiepen in de relaties tussen de overheid en Shell.”

Deel dit artikel

In de politieke ver­ont­waar­di­ging over de Jer­sey-con­struc­tie van Shell, klinkt ook de roep om een parlementaire enquête