CommentaarEerste Kamer

Motie van afkeuring tegen Ollongren zou de roep om afschaffing van de Eerste Kamer kunnen versterken

De eerste zware nederlaag van het derde kabinet-Rutte in de hem vijandige Eerste Kamer is een feit. In de senaat – vijandig in de zin dat het kabinet daar sinds de Statenverkiezingen van vorig jaar niet meer op een meerderheid rust – werd een motie van afkeuring aangenomen tegen het huurbeleid van minister Kajsa Ollongren van volkshuisvesting. Het aannemen van de motie kan ernstige gevolgen hebben voor het kabinet en voor de positie van de Eerste Kamer.

Ollongren weigerde tot twee keer toe aangenomen moties van de Socialistische Partij in de Eerste Kamer uit te voeren, die het kabinet vroegen om een bevriezing van alle huren. Zowel in de sociale als in de vrije sector. Volgens Ollongren is een bevriezing een veel te grove maatregel. Zij wil huurders die in de problemen komen door de gevolgen van de coronacrisis gericht tegemoet komen. Bovendien wil zij bij de opstelling van de begroting voor 2021 bekijken of meer nodig is.

De indiener van de motie van afkeuring en de twee daaraan voorafgaande moties, SP-fractievoorzitter Tiny Kox, stelde volkomen terecht dat een kabinet moties, ook die in de Eerste Kamer, dient uit te voeren. Hij heeft de vrijheid moties naast zich neer te leggen, maar dient zich op dat moment te realiseren dat een conflict met de meerderheid van de senaat dreigt. Een conflict dat gisteren dus tot uitbarsting kwam.

Een conflict met de Tweede Kamer dreigt

Ollongren kan besluiten alsnog te buigen voor de senaat en de huren bevriezen. Dat scenario is echter niet waarschijnlijk, gezien het feit dat de Tweede Kamer onlangs nog bevriezing van de huren afwees. Doet zij de wil van de Eerste Kamer, dan dreigt wellicht een conflict met de Tweede Kamer. Ze kan opstappen, maar ook dat is niet waarschijnlijk. Die stap zou de positie van de Eerste Kamer in een schril daglicht stellen: indirect gekozen senatoren dwingen een minister op te stappen tegen de wil van hun direct gekozen collega’s aan de overkant.

Dus blijft een derde scenario over: de motie naast zich neerleggen. Dat zou verdieping van het conflict met de Eerste Kamer tot gevolg moeten hebben en dan is het Nederlands staatsrecht uitgesproken.

De senatoren dienen zich te realiseren dat uiteindelijk dit conflict de roep om de afschaffing van de Eerste Kamer zou kunnen versterken. Of dat tot gevolg moet hebben dat ze hun standpunt aanpassen, is een belangrijke vraag. In ieder geval zou afschaffen van de Eerste Kamer met dit conflict als druppel die de emmer deed overlopen, een te drastische stap zijn.

De staatscommissie parlementair stelsel onder leiding van Johan Remkes kwam met voorstellen voor een duidelijker positie voor de Eerste Kamer. Die voorstellen kunnen op deze termijn en in dit conflict niet tot een oplossing bijdragen. De Eerste Kamer dient daarom vooral voorzichtig te opereren.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden