CommentaarHistorische museumstukken

Moeten we weten of Van Oldenbarnevelt met dat ene zwaard is onthoofd? Nou nee, het is een reliek

Heerlijke televisie: in het nieuwe tv-programma ‘Historisch Bewijs’ onderzoeken experts de echtheid van belangrijke historische museumstukken. Het zwaard waarmee Johan van Oldenbarnevelt zou zijn onthoofd, verfzakjes die Rembrandt zou hebben gebruikt, de tong en vinger van de gelynchte gebroeders De Witt, en meer van dat soort historisch geladen objecten.

Waarom is het belangrijk vast te stellen of het daadwerkelijk om die voorwerpen gaat? Voor premier Rutte is dat geen ingewikkelde vraag. Hij komt in de eerste aflevering aan het woord, waarin het onthoofdingszwaard van Van Oldenbarnevelt centraal staat. Van Oldenbarnevelt is wat Rutte betreft de grootste staatsman uit onze geschiedenis, en daarom wil hij dolgraag weten of het zwaard uit de collectie van het Rijksmuseum daadwerkelijk gebruikt is om het leven van Van Oldenbarnevelt te beëindigen. Heeft de premier een punt? Is het inderdaad zo belangrijk om te weten dat het echt dat ene zwaard was?

Nou, nee. Het onthoofdingszwaard, de verfzakjes, die lichaamsdelen – het zijn relieken. En relieken hebben niet zozeer waarde vanwege de rol die ze ooit mogelijk hebben vervuld. Hun waarde bestaat uit de betekenis die ze krijgen toegedicht, en de verhalen die ze daarmee met zich meedragen.

Daarom kunnen er haren in verschillende kleuren van Jezus’ moeder Maria bestaan

Daarom is het ook mogelijk dat er onmogelijk veel stukjes hout in omloop zijn van het kruis waaraan Jezus zou zijn gespijkerd. Daarom kunnen er haren in verschillende kleuren van Jezus’ moeder Maria bestaan. En daarom is het mogelijk dat er liefst veertien voorhuiden van Jezus bewaard zijn gebleven.

Religieuze relieken brengen centrale figuren en heiligen uit een religie dichtbij. En daarmee kunnen we als het ware in de nabijheid van hun heiligheid verkeren. Ze brengen een band tot stand – met die figuren, met die heiligen, met het hiernamaals zelfs. Daarmee kunnen ze een belangrijke rol spelen in het leven van gelovigen. Het is niet voor niets dat toen de vlammen uit het dak van de Parijse Notre-Dame schoten de relieken als eerste in veiligheid werden gebracht.

Eenzelfde rol spelen historische relieken, zoals dat zwaard en die lichaamsdelen van de broers De Witt. Of ze nu echt of nep zijn: door de verhalen die ze met zich meedragen, en door de betekenis die ze krijgen toegedicht, brengen ze de geschiedenis tot leven. Ze maken de geschiedenis tastbaar, ze spreken tot de verbeelding en ze vertellen ons: deze geschiedenis is ook jouw geschiedenis. Daarom moeten we ze blijven koesteren. En daarom moeten we er vooral van die heerlijke tv-programma’s over blijven maken.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees ook:
Wat als de boekenkist in het Rijksmuseum niet van Hugo de Groot blijkt te zijn?

Zijn ze echt of nep, voorwerpen van verering uit onze geschiedenis? Martine Gosselink, hoofd van de geschiedenisafdeling van het Rijksmuseum, onderzocht  dat met een team. Ze werd daarbij gevolgd door tv-camera’s. Ze vertelt erover in dit interview.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden