Opinie

Moeten we langer doorwerken of juist niet?

Beeld ANP XTRA

Wat is houdbaar voor werknemers? Voorstander Gerard Groten van werkgeversvereniging AWVN en tegenstander Zakaria Boufangacha van het FNV zetten hun argumenten op een rij: langer doorwerken of niet?

Ja - Oudere werknemer is vaak sterk, verstandig en ervaren

In het cao-overleg is het zogenaamde ‘generatiepact’ onder druk van de FNV aan een bescheiden opmars bezig. Zo’n pact houdt in dat werknemers vanaf een bepaalde leeftijd minder kunnen gaan werken (bijvoorbeeld 80 procent) met behoud van het grootste deel (bijvoorbeeld 90 procent) van hun voltijdssalaris en van hun volledige pensioenopbouw.

Het probleem met het concept generatiepact is dat het alle oudere werkenden over één kam scheert. De denkfout is dat oudere werkenden per definitie zwakker zijn, niet langer in staat om voltijds te werken, dat dat zielig is en dat zij gecompenseerd moeten worden.

In de praktijk zien we de afgelopen jaren de gemiddelde leeftijd waarop mensen stoppen met werken sterk omhooggaan. Oudere leden van de beroepsbevolking zijn veelal sterk, verstandig en ervaren en kunnen vaak heel goed blijven werken. Langer doorwerken kan dus allang. Maar niet altijd in hetzelfde beroep.

Die laatste woorden zijn cruciaal. We - vakbonden, werkgevers, overheid - schieten op dit ogenblik nog steeds tekort in het blijvend inzetbaar houden van werkenden. We praten al jaren over vergrijzing en ontgroening, over spectaculaire veranderingen op de arbeidsmarkt. We zien echter met lede ogen aan dat de praktijk ver achter blijft, dat opleidingsbudgetten verre van optimaal worden ingezet en dat regelgeving nog steeds stelselmatig ouderen duurder maakt.

Om langer doorwerken te bevorderen en te zorgen dat meer mensen werkenderwijs de pensioengerechtigde leeftijd halen, moeten we dit gemakkelijk en aantrekkelijk maken voor de werkenden en de werkgevers. Ik denk aan:

1. Toekomstgerichte afspraken over de ontwikkeling van werkenden. Maak de daarvoor bestemde budgetten gemakkelijk beschikbaar.

2. Concrete hulpmiddelen voor werkenden om zelf inzicht te krijgen in de eigen (financiële) situatie, kansen en ontwikkelingsmogelijkheden.

3. Een veel beter en praktischer systeem om mensen van baan te laten verwisselen. Ruim blokkades voor van-werk-naar-werk uit de weg.

4. Maatwerkmaatregelen voor die oudere werkende die niet meer kan en voor wie dit beleid te laat komt omdat hij al te dicht bij zijn pensioen zit. Zo moeten de vele mogelijkheden van het deeltijdpensioen veel bekender worden en fiscaal aantrekkelijker.

5. Betere arbeidsverhoudingen door de wil tot samenwerking te tonen. Inzetbaarheid is een geschikt terrein, want de belangen van werkenden en werkgevers lopen parallel. Er loopt inmiddels een mooi samenwerkingsproject tussen werkgevers en vakbonden rond duurzame inzetbaarheid. Vermenigvuldig die.

Ja, het bieden van eerlijke kansen aan oudere werkenden kost enige inspanning. Maar meer mensen fit naar hun pensioenleeftijd is een algemeen belang.

Gerard Groten, directeur Arbeidsvoorwaardenbeleid bij werkgeversvereniging AWVN 

Nee - Niet iedereen haalt de latere eindstreep

Ouderen moeten gezond de eindstreep kunnen halen. Daarover is geen discussie. Wél over het feit dat die eindstreep steeds verder naar achteren opschuift. Zo’n 15 jaar geleden dachten velen nog dat je rond je 60ste met (pre)pensioen kon. Die eindstreep is in een paar jaar tijd razendsnel naar achteren geschoven.

Dat beent niet iedereen bij. Sterker, in de metaal is het aantal oudere werknemers dat arbeidsongeschikt wordt de laatste jaren verdubbeld. Metaal, bouw, ploegendiensten, politie, zorg: het zijn zware beroepen waarin de pensioenleeftijd vaak niet wordt gehaald. Wij willen dat de pensioenleeftijd minder snel stijgt en voorlopig op 66 jaar blijft. Maar die ligt nu op 67 en drie maanden en gaat straks misschien verder omhoog.

De Algemene Werkgeversvereniging Nederland wil meer afspraken over scholing maken. Wij zijn vóór scholing zodat mensen zich kunnen blijven ontwikkelen. We maken hier ook afspraken over in cao’s. Maar dat is niet dé oplossing voor het langer doorwerken. Mensen die hun vak met liefde uitoefenen blijven op latere leeftijd alleen gezond als ze een stapje terug kunnen doen, zeker in een zwaar vak.

Het generatiepact is dan een prima oplossing. Je gaat bijvoorbeeld 60 procent werken, krijgt procentueel meer loon en pensioen doorbetaald zodat het ook financieel kan. Het is een gerichte maatregel die we bijvoorbeeld in ziekenhuizen, kleinmetaal, bij gemeenten, universiteiten en de afval- en milieusector hebben afgesproken. Zo krijgen mensen langere hersteltijd. In ruilvoor de vrijgekomen uren neemt de werkgever jonge mensen aan. Het mes snijdt aan twee kanten, voor twee generaties. Werkgevers willen echter vaak niet betalen. Ook niet voor duurzame inzetbaarheid, in apparatuur die het werk lichter maakt en genoeg collega’s.

In de achterliggende crisisjaren is scholing vaak het kind van de rekening geweest. Een kortetermijnstrategie van veel werkgevers, die al helemaal niet investeren in de vele flexkrachten die zij aannemen. Oók nu ze gebrek aan personeel hebben moet scholing maar even wachten. De klus moet af. De bagage moet gesjouwd worden - als die rug kapot is zien we wel verder. Veel mensen hebben al jaren last van werkdruk, omdat werkgevers bezuinigen of nu geen personeel kunnen vinden. Een sector moet wél aantrekkelijk zijn om in te werken, ook wat betreft de cao.

Meer loon en meer vaste banen vinden wij belangrijk, dat is zo ongeveer iedereen met ons eens. We moeten voor elke cent en elke vaste baan knokken, maar langzaam maar zeker hebben we meer succes. Onze leden vinden dit belangrijk. Gezond hun pensioen halen vinden ze óók heel belangrijk. Scholing kan helpen. Daarnaast kan het generatiepact dé oplossing zijn om niet vervroegd ziek uit te vallen. Want daar heeft een werkgever nog minder aan, zeker als het personeel schaars is zoals in ziekenhuizen en in de metaal.

Zakaria Boefangacha, coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid van de FNV. 

Lees ook:

Zomer op Schiphol: 20 seconden voor een koffer

Schiphol is een stad op zich. Zeker in de zomer, als ruim 200.000 passagiers per dagde luchthaven aandoen. 

Op stap met de 'stroommanager' die zorgt dat passagiers op Schiphol hun weg vinden

Schiphol kampt met zomerse drukte. Een ochtend op stap met manager Danny van der Wel, die zorgt dat alle passagiers hun weg kunnen vinden. Een reportage.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden