De vraag van Monic Slingerland

Moeten lege kerken altijd aan de hoogste bieder worden verkocht?

Dat er kerken dicht gaan was bekend. Maar niet eerder is in kaart gebracht hoeveel lege kerkgebouwen in Nederland een andere functie hebben gekregen. Het journalistieke project van de Trouwredactie over hergebruik van kerken is daarom uniek.

Uit het onderzoek blijkt dat kerkgebouwen niet alleen voor de gelovigen iets betekenen, maar zeker ook voor de gemeenschap eromheen. Protest tegen sloop komt vaak niet alleen van de vaste kerkgangers, maar ook van buurtbewoners.

Appartementen of parkeergarage

Kerken hebben kennelijk nog altijd een functie in een buurt, dorp of stad, ook voor de omstanders die er nooit binnengaan voor een viering of dienst. Vandaar dat er vaak liever gezocht wordt naar een nieuwe bestemming van een kerkgebouw dan het te slopen en er appartementen te bouwen. Of een parkeergarage.

Dat kerkgebouwen een bindend element kunnen zijn in de samenleving, dat ziet ook minister van onderwijs, cultuur en wetenschap, Ingrid van Engelshoven. Haar ministerie kwam afgelopen najaar met een ‘Nationale Kerkenaanpak’. Een financiële steun aan gemeenten om beter te kunnen zoeken naar een andere bestemming voor lege kerken.

Restauratiekosten

Een van de taaiste gevechten om het behoud van een kerk die ik van nabij heb meegemaakt, betreft de Heilig Hartkerk in Breda. Zo’n klassieke, grote­­ neogotische kerk uit 1899. Al 33 jaar staat deze kerk leeg en al die tijd heeft het gebouw dreigende sloop overleefd. Dan weer dankzij krakers, soms gedreven door woningnood, soms door geestelijke nood. Ook heeft een steungroep een keer een priester uit Polen ingevlogen om er vieringen te houden. Dan weer gingen plannen voor sloop en nieuwbouw op het laatste nippertje niet door doordat een projectontwikkelaar niet kon doorpakken. Het gebouw is vervallen geraakt, maar heeft ondertussen wel de status van Rijksmonument gekregen. Sloop is dus afgewend, maar ondertussen lopen de restauratiekosten hoog op en ook is nog altijd onduidelijk welke functie het pand krijgt.

Die bakstenen bakbeesten uit de neogotiek zijn gewoon te groot om er iets gezelligs mee te doen. Wat dat betreft hadden de kerkbouwers uit de twaalfde en dertiende eeuw het beter bekeken. Die zetten kleine kerkjes neer, die nu heel goed buurtcafé, woonhuis of dorpskamer kunnen zijn. Of inloopwerkruimte voor zzp’ers.

Hoogste bieder

Bij de opinieredactie kwamen e-mails binnen van lezers die een harde aanpak voorstellen. Als kerken leeg blijven omdat niemand meer komt, dan moeten ze maar worden gesloopt. Of verkocht aan de hoogste bieder, ongeacht de nieuwe functie. Marktwerking dus. Een lege kerk heeft geen functie meer. Weg ermee.

Wat vindt u: moet de overheid kerken voor sloop behoeden en hergebruik bevorderen omdat kerkgebouwen een functie hebben voor de samenleving? Of is dat een achterhoedegevecht en weggegooid geld en moeten we de markt zijn werk laten doen.

Kortom: Lege kerken, marktwerking of overheidsbescherming?

Monic Slingerland is chef opinie van Trouw. Elk weekend stelt ze een vraag aan de lezers, op woensdag verschijnt een selectie van de antwoorden. Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden