De vraag vanMonic Slingerland

Moeten kinderen op school leren met verlies om te gaan?

Kun je oefenen in afscheid nemen? Klein beginnen bijvoorbeeld, met spullen die vervangen worden? Een nieuwe winterjas en de oude die in de kledingcontainer gaat. De vraag is of dat kleine afscheid kan helpen als oefening voor het echte werk. Een levensgezel die het huwelijk wil beëindigen, een ouder die overlijdt, ontslag, gedwongen verhuizing.

Filosofe Stine Jensen vindt dat kinderen op school moeten leren omgaan met verlies. “Het is vreemd dat dit niet gebeurt”, zei ze deze week in Trouw. Ze schreef er een kinderboek over. Kinderen maken vanzelf verlies mee, en dat kan al snel groot zijn. Zo beschreef Abdelkader Benali in zijn column de reactie van zijn oudste dochter Amber op de komst van babyzusje Hannah. Weg uitverkoren positie. Een ervaring die veel kinderen delen. Die ervaringen zetten zich ergens vast in het brein of het bewustzijn.

Ernstiger is natuurlijk als kinderen meemaken dat er een opa of oma overlijdt of dat hun ouders gaan scheiden. Dat laatste komt sinds een jaar of twintig in iedere schoolklas wel voor, waardoor kinderen elkaar adviezen geven en ervaringen uitwisselen.

Ik bleef haken achter de stelling van Jensen dat kinderen op school net zo goed moeten leren om afscheid te nemen als dat zij leren rekenen, lezen of naar elkaar luisteren.

Levenskunst

Goed afscheid nemen en niet verpletterd worden door zwaar verlies, dat is een kunst apart inderdaad. Het hoort tot de levenskunst. Net zoals het tot Bildung hoort om een meelevend gezinslid, vriend of collega te zijn. En om je huis op te ruimen en schoon te houden.

Maar moet dat bij het curriculum horen, het verplichte basislespakket? In eerste instantie ben ik geneigd, daar ‘nee’ op te zeggen. Daar heb ik een paar argumenten voor.

Kinderen kunnen vaak heel goed omgaan met verlies. Misschien juist doordat ze minder te verliezen hebben dan de meeste volwassenen. Ze zijn inderdaad gericht op doorgaan, groeien, op verder leven. Uit ervaringen en gesprekken met kinderen, ook tijdens filosofieles op scholen, blijkt dat kinderen juist daardoor zo hun eigen manier hebben om het verlies in te bedden in het dagelijks bestaan.

Ze zetten niet de motor uit, maar nemen hun verlies, passen zich aan en gaan verder. Eerder zijn zij degenen die de koers uitzetten waar volwassenen zich op richten, dan andersom. Dat is in ieder geval mijn ervaring.

En stel dat je als kind in de les gesprekken hebt gehad over verlies en afscheid nemen. Heb je daar dan nog wat aan als je dertig jaar later gaat scheiden? Of als je met pensioen gaat, voor menigeen ook een groot verlies?

Er zijn natuurlijk ook andere ervaringen, en die getuigen ervan dat het juist wel nuttig is om op school een pijnlijk verlies te bespreken. Kinderen kunnen daardoor hun eigen mogelijkheden om ermee om te gaan verkennen en ontwikkelen. Op sommige scholen gebeurt dit trouwens al wel, lieten lezers ons weten.

Vandaar mijn vraag: vindt u dat omgaan met verlies een vast onderdeel van het lesprogramma moet zijn?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Monic Slingerland is chef van de opinieredactie. Elk weekend stelt ze een vraag aan de lezers, op woensdag verschijnt een selectie van de antwoorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden