Ombudsman

Moet Trouw de verdachte in de zaak-Nicky Verstappen voluit noemen of niet?

Adri Vermaat Beeld Maartje Geels

Naast het ingetogen artikel op de voorpagina van Trouw over de wending in het politieonderzoek in de zaak rond Nicky Verstappen, stond gisteren een opvallend inzetje. De lezer werd erin uitgelegd waarom de redactie de naam van de voortvluchtige verdachte bij wijze van uitzondering voluit noemde. 

Volgens de hoofdredactie gebeurde dit ook 'omdat de politie de hulp van het publiek inroept en verspreiding van de naam en zijn beeltenis daarvoor expliciet noodzakelijk vindt'.

Oei, bestaat er niet al decennialang een boterzachte code dat journalisten geen verlengstuk willen, kunnen en mogen zijn van politie en justitie? En dan staat in Trouw de naam van een verdachte bewust vol-uit geschreven en vinden lezers zijn foto en uitgebreid profiel op pagina 5. Dit alles bedoeld om de politie en de door een noodlot getroffen familie Verstappen te helpen bij de opsporing van een man, die formeel wordt verdacht van betrokkenheid bij de dood van Nicky. Dat vraagt precies om de verantwoording, die de hoofdredactie op de voorpagina gaf.

Ethiek

Toch vergt de journalistieke invulling van de productie kanttekeningen, nu de krant een oproep van politie en justitie inwilligde en de privacy van de verdachte hieraan ondergeschikt maakte. Dit laatste werd met name duidelijk met het profiel van de man en zijn foto. 'Zijn leven is vooralsnog een raadsel', schreven de verslaggevers halverwege het artikel, dat voornamelijk was gebaseerd op gesprekjes met (oud-) bekenden van hem en op via internet verkregen informatie. Belangwekkend medianieuws rond grote misdrijfzaken, zoals eerder rond Anne Faber en Marianne Vaatstra, leerde al dat ethische aspecten steeds vaker worden genegeerd en ingeruild voor standaardrituelen. Een portret van een verdachte is daar inmiddels onderdeel van.

De Leidraad voor de Journalistiek is hier helder over: 'Een inbreuk op de privacy is onzorgvuldig wanneer deze niet in redelijke verhouding staat tot het maatschappelijk belang van de publicatie'. Het wroeten in het 'oude' leven van de voortvluchtige verdachte in de zaak Nicky Verstappen dient dat maatschappelijk belang denk ik niet. Zijn naam wordt vrijwel overal voluit genoemd, zijn foto in nagenoeg alle media gepubliceerd en de politieoproep komt erop neer dat de jacht op hem is geopend. Die ingrediënten zouden voor Trouw voldoende moeten zijn, als er al, zoals nu, voor een uitzondering wordt gekozen.

Principes

Met het Schrijfboek van Trouw in de hand koos de hoofdredactie er voor om zijn naam voluit te schrijven. Daar is geen speld tussen te krijgen. Het Schrijfboek immers zegt: 'Wanneer alle of nagenoeg alle andere media gegevens over een verdachte onthullen die wij zouden verzwijgen, is het irreëel te doen alsof Trouw zijn privacy nog kan beschermen'.

Weliswaar was de naam van de verdachte tot woensdag volslagen onbekend, na de persconferentie van politie en justitie was die nationaal bekend. In die zin is het niet schokkend dat de krant de naam van verdachte voluit noemt. Het is vooral iets dat voor lezers én redacteuren ongewoon is. Ter geruststelling zegt de hoofdredactie dat het een 'zeer grote uitzondering' betreft en geen wijziging betekent in de zeer terughoudende lijn die de krant voorstaat als het om schending van privacy van verdachten gaat.

Het argument om de naam in de krant te bezigen omdat die toch al algemeen bekend is, vind ik niet sterk. De krant heeft haar eigen journalistieke principes en verantwoordelijkheid en andere media hoeven hierin niet als voorbeeld te dienen. Het ook binnen de redactie vaker gehoorde argument dat een afwijkend journalistiek principe elders ridicuul kan overkomen, kan eenvoudig worden gepareerd. Journalistieke principes leiden immers tot onderscheidende journalistiek. Inhoudelijk debat over de ethiek bij geruchtmakende misdrijven kan dat onderscheidend vermogen mogelijk versterken. 

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma's en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. Reageren? Stuur een mail aan Ombudsman@trouw.nl

Lees ook: Waarom Trouw terughoudend is bij vermissingen van minderjarigen

Trouw bericht als regel terughoudend over vermissingen. Soms gaat die goede gewoonte erg ver.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden