null

OpinieRusland

Moedige Navalny heeft kans van slagen

Beeld

Aleksej Navalny keerde terug naar Moskou, wetende wat hem te wachten stond. Dat typeert de ware held, betoogt politiek activist en auteur Roel van Duijn.

Aleksej Navalny is een klassieke held, een die de zin van het leven zoekt en vindt. Opnieuw heeft hij een aanslag overleefd en zit hij gevangen. Wat heeft hij op zijn kerfstok? Hij heeft de laatste aanslag overleefd, nog wel in het buitenland. Waarmee hij zich definitief tot held geslagen heeft, is dat hij de moed heeft gevonden naar Moskou terug te vliegen. Wetende wat hem te wachten stond. Dit is uniek.

Aleksandr Litvinenko, de voormalige spion, vluchtte naar Londen en werd er door zijn collega’s vermoord. Olicharch Michail Chodorkovski, die de oppositie steunde, zat zeven jaar gevangen en zag zich daarna gedwongen naar Zwitserland te verhuizen. Maar hij mist de moed om terug te keren. Aleksandr Solsjenitsyn keerde wel terug. Hij was verbannen omdat hij in zijn boeken het ploertige systeem in de kampen had blootgelegd. Hij keerde in 1994 gelauwerd terug. Wat hem tot een held had gemaakt, waren zijn boeken, maar niet zijn risicoloze terugkeer.

Vladimir Lenin, evenals Navalny ­advocaat, was het tsaristische ­politiegeweld ontvlucht en had zich in Zwitserland gevestigd. Hij keerde in 1917 terug en slaagde er binnen een jaar in Rusland om te vormen tot een ander land. Hij was een officiële held, maar er is een verschil tussen zijn terugkeer en die van ­Navalny.

Eigen kracht en dapperheid

Lenin was onderdeel van de ­oorlogsvoering van Duitsland. Dit land zat in de Eerste Wereldoorlog pijnlijk in de knel. De keizer en zijn ­generaals verzonnen een list om Rusland uit te schakelen. Zij zonden Lenin met een verzegelde trein naar Sint Petersburg. Hij kreeg omgerekend 70 miljoen euro mee om propaganda te maken voor het staken van de oorlogsvoering en de omverwerping van de voorlopige regering. In mijn ogen was Lenin door de steun van het dictatoriale Duitsland bij zijn terugkeer een pion in het spel van de oorlogvoerende vijand en geen held. Een ware held vaart uitsluitend op eigen kracht en dapperheid. En dat is het bijzondere van Navalny’s naakte terugkeer.

De ware held gaat door roeien en ruiten. Dat ontroert Russen. Terwijl kenners vóór de terugkeer van ­Navalny nog schreven dat er in het land een algehele apathie heerste, sloeg de dufheid door zijn vermetele terugkeer om in opstandigheid.

Vladimir Poetin arresteert, straft, foltert. Voor verkiezingen hoeft hij niet bang te zijn. De media heeft hij onder zijn duim. Een nieuwe ­opdracht aan zijn geheime dienst om Navalny met het zenuwgas te vermoorden, zal Poetin liever niet nog eens geven. Maar hij zal de man die hij ‘Niemand’ noemt wel dwang­arbeid laten verrichten of op een arctisch eiland invriezen. Is Niemand dan uitgeschakeld?

Odysseus

Toen de held Odysseus bij de ­cycloop in diens grot gevangen zat, stelde hij zich aan hem voor onder de naam Niemand. Op een nacht voerde Odysseus de cycloop dronken en zijn kameraden en hij staken het monster zijn ene oog uit. Listig kon de held vervolgens aan de verblinde reus ontsnappen. Het hielp deze niet zijn collega-cyclopen om hulp te roepen, want toen zij hem vroegen wie hem verblind had, brulde hij: “Niemand!” Odysseus keerde triomferend naar zijn vrouw op Ithaka terug.

De volmaakte held Navalny heeft zichzelf met zijn moed een aureool van onkwetsbaarheid gegeven en hij heeft wel degelijk kans. Succes hoeft niet te betekenen dat hij zelf de macht zal veroveren. Mozes stierf voordat hij zelf het beloofde land kon betreden. Martin Luther King wees op de avond voor zijn dood erop dat hij niet lang meer bij zijn mensen zou zijn.

Het succes van een held is dat hij een nieuwe geest brengt en dat daardoor zijn streven orkaankracht krijgt.

Lees ook:

Gearresteerde Russen helpen elkaar ‘in onmenselijke omstandigheden’ 

Russische demonstranten die de afgelopen tijd voor oppositieleider Navalny de straat op gingen, lijken door justitie met willekeur behandeld te worden.

‘Meer dan 10.000 arrestaties bij protesten aanhang Navalny’ 

De Russische autoriteiten hebben volgens waarnemers ruim 10.000 mensen gearresteerd bij de recente protesten van de oppositie. Arrestanten worden soms uren opgesloten zonder eten of de mogelijkheid een toilet te gebruiken, zei een analist van protestmonitorgroep OVD-Info tegen radiozender Ekho Moskvy.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden