null Beeld

ColumnSylvain Ephimenco

Misschien wordt het toch tijd om de enorme boosheid bij boeren serieus te nemen

Sylvain Ephimenco

Toen Gert-Jan Segers (CU) deze week zei dat het stikstofbeleid van Rutte IV tot ‘een vorm van een burgeroorlog tussen stad en platteland’ kon leiden, konden we een glimlach niet onderdrukken. Zo snel zullen boeren de Nederlandse steden niet laten uithongeren alvorens ze te bestormen. Maar woensdag, tijdens het boerenprotest, gebruikte voorman Bart Kemp ook krijgshaftige taal: “De Staat der Nederlanden is in oorlog met de Boerenrepubliek. Er is een staat van beleg afgekondigd om onze grond en eigendommen af te nemen.” Misschien wordt het toch tijd om de enorme boosheid en existentiële vrees bij boeren serieus te nemen.

Misschien is er in deze problematiek niet voldoende naar gekeken dat het hier niet alleen gaat om ‘biodiversiteit, bloemetjes en bijtjes die onder druk staan’ (stikstofminister Van der Wal), maar ook om mensen van vlees, bloed, emoties en angst voor de toekomst. In het bijzonder om hele gezinnen die de grond zouden moeten verlaten die ze soms generaties lang hebben bewerkt en bewoond.

Dat maatregelen nodig zijn om de stikstofemissies te reduceren is een waarheid als een van die schuldig geachte koeien. En dat bijvoorbeeld 95 procent van het Nederlandse kalfsvlees voor de export is bedoeld, moet op termijn worden gecorrigeerd. Maar zowel het drastische aspect van de huidige maatregelen als de kille presentatie ervan heeft te weinig met het menselijke vraagstuk rekening gehouden.

Geen spatje licht in de boerenhemel

In 2000 waren er nog 97.000 boerenbedrijven, nu maar 50.000 en als het stikstofplan wordt uitgevoerd zal bijna één op de drie boeren verdwenen zijn in 2030. Je kunt de ferme taal van minister Christianne van der Wal (VVD) misschien loven gezien haar moeilijke opdracht, maar dat ze zich daarbij beperkt is niet bevorderlijk voor een vreedzame dialoog. Ze zegt ‘een keiharde boodschap’ voor boeren te brengen met ‘klip en klare doelen’ die ze in geen geval zal loslaten. Geen spatje licht in de boerenhemel.

Dat de minister misschien gedwongen zal zijn ook met de publieke opinie rekening te houden, is niet uit te sluiten. Woensdag publiceerde Trouw een opiniepeiling waarin bleek dat de steun voor de boeren groeiend is. Niet voor Van der Wals partij de VVD, die op een verlies van twaalf zetels staat en niet voor de stikstofpartij bij uitstek D66, die van haar 24 Kamerzetels er dertien virtueel al kwijt is.

In de collectieve belevenis van de Nederlander vormt de boer een belangrijk ankerpunt van zijn identiteit. Ook al wordt hij al te vaak met klompen, pet en rood zakdoekje om de nek in een cliché gevangen. Het boerenvolk met blond haar en rode wangen is misschien geen toonbeeld van diversiteit zoals nu in grote steden, maar hij weerspiegelt een symboliek die uit vervlogen tijden stamt en die men koestert.

En dit wordt ook gewaardeerd door geharde stedelingen waarvan de traditionele richtpunten in een draaikolk van moderniteit half verdwenen zijn. Boer zoekt niet alleen vrouw, maar hunkert ook naar het begrip dat hij momenteel van zijn politieke bestuurders niet krijgt. In het land waar polderen een factor van stabiliteit vormt, is het opmerkelijk dat diezelfde boer keihard buiten het compromis valt. Dit is vragen om grote moeilijkheden.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden