ColumnSylvain Ephimenco

Misschien is Macron een realist die met Frankrijk een onzekere toekomst ­tegemoetgaat

Separatisme is een van de woorden die de democratische rechtsstaat hanteert om de vijand van zijn territoriale integriteit te omschrijven. Een land dat door separatisme wordt bedreigd, vreest allereerst voor verminking van zijn grondgebied door bijvoorbeeld afscheiding van een regio op historische en culturele grond.

Op de internet-encyclopedie Wikipedia staat een lijst van regio’s binnen de Europese Unie die de eenheid van de lidstaten zouden kunnen aantasten. In totaal een stuk of dertig. Maar de krachten die aan de basis staan van een afscheidingsclaim vormen meestal een bedreiging van vooral theoretische aard. Dat minderheidsbewegingen in Bretagne of in Wales daadwerkelijk de eenheid van de staat zouden bedreigen, gelooft nu bijna niemand. Ze staan wel op die Wikipedia-lijst.

In werkelijkheid hoeft de EU niet te vrezen om ooit zijn 26 lidstaten tot een stuk of 56 te zien groeien. Blijft alleen over het geval Catalonië in Spanje. In oktober 2017 is in die regio een illegaal referendum gehouden dat tot een harde repressie van het centrale gezag heeft geleid. Politieke kopstukken van het Catalaanse separatisme kwijnen nu weg achter de tralies waar ze nog jaren moeten ver­blijven.

Parallelle structuren

Zijn we nu klaar mee met dit verschijnsel? Eergisteren hield de Franse president Macron in Mulhouse een toespraak vol ernst, waarin hij zei de strijd te willen aanbinden tegen het ‘islamistische separatisme’ in zijn land. “Onze vijand is het separatisme. Islamistisch separatisme is onverenigbaar met vrijheid en gelijkheid, onverenigbaar met de ondeelbaarheid van de Republiek en de noodzakelijke eenheid van de natie.” Macron benadrukte dat hij de islam als religie niet wil stigmatiseren. Hij doelde op parallelle structuren die in tal van Franse steden door salafisten en moslimbroeders worden opgebouwd en uitgebreid.

Volgens een geheim rapport van de DGSI (een soort AIVD) bestaan in Franse steden minstens 150 wijken die al door islamisten min of meer zijn geannexeerd. Het onlangs uitgebrachte boek van onderzoeker Bernard Rougier ‘Les territoires conquis de l’islamisme’ (De door het islamisme veroverde grondgebieden) toont tot in details de methodes van de politieke islam om Franse steden te ‘veroveren’. Tot voor kort werd er in Frankrijk van ‘communautarisme’ (het ontstaan van een vijandige gemeenschap binnen de nationale gemeenschap) gesproken om dit verschijnsel in kaart te brengen.

President Macron zegt nu dat ‘separatisme’ hier meer op zijn plaats is. Ik vind deze semantische verandering ernstiger en niet zonder risico. Separatisme impliceert dat grondgebieden zich van het land van oorsprong afscheiden of zich tot vrije enclaves omvormen. Als dit klopt, dan kan het centrale gezag moeilijk zonder geweld te gebruiken optreden, zie Spanje. Misschien had Macron voorzichtiger met zijn woorden moeten zijn. Of misschien is hij een realist die met Frankrijk een onzekere toekomst ­tegemoetgaat.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden