null Beeld -
Beeld -

Plein 2Coronamaatregelen

Misschien gaan we de coronapersconferenties nog missen

Niels Markus

Zoals Den Haag de coronamaatregelen afbouwt, wordt ook één van de symbolen van de coronatijd gedemonteerd: de persconferentie. Het vorige én nieuwe kabinet hebben al vaker gezegd ervan af te willen. Het gerucht gaat dat er nog twee ouderwetse persconferenties zullen zijn, waarna het traditionele persgesprek wordt opgeborgen. “Een mijlpaal om op te gaan zitten en van het uitzicht te genieten”, zou voormalig coronaminister Hugo de Jonge zeggen. Mits, uiteraard, de omikrongolf inderdaad gaat liggen, er niet al te hevige nieuwe varianten opduiken en de ziekenhuizen leeg blijven.

Misschien gaan we er nog eens met weemoed op terugkijken, die tijden dat Nederland met wel acht miljoen kijkers inschakelde om te horen wat voor maatregelen, of juist versoepelingen, het kabinet in petto had. Rutte en de coronaminister spraken meer dan vijftig keer over de hoofden van een zaaltje met journalisten het volk toe. Altijd stipt om 19 uur, meestal op dinsdag, soms op vrijdag.

Goed, een meerderheid van de mensen volgde de ‘persco’s’ niet. Dat ondervond ook de De Jonge, toen die eind vorig jaar gebeld werd tijdens het persgesprek: “Het zal niet iemand zijn die erg met me meeleeft, van wat zou De Jonge aan het doen zijn vandaag?”, reageerde de minister. “Wopke?”, opperde Rutte, wetende dat CDA-leider Hoekstra nog op zoek was naar kandidaat-ministers voor het nieuwe kabinet.

Vast stramien

De persconferenties gingen volgens een vast stramien: eerst een statement van premier Mark Rutte, dan één van De Jonge, en sinds kort Kuipers. Na die inleidingen was het tijd voor vragen van de journalisten. Voor de vorm vroeg de woordvoerder van de premier dan wie hij als eerste het woord mocht geven, om die vraag direct zelf te beantwoorden met: “NOS.” Vervolgens: RTL, SBS6, BNR, De Telegraaf, en daarna de overgebleven media, waaronder Trouw.

Dat er een verandering op til was bleek al na het aantreden van Kuipers. Die begon zijn verhaal níet zoals zijn voorganger Hugo de Jonge met “beste mensen”, en liet ook veel minder metaforen horen, zoals: “Wij mogen wel klaar zijn met het virus, maar het virus is nog niet klaar met ons”, of “Het is prikken wat de pot schaft.”

Nee, wetenschapper en voormalig ziekenhuisdirecteur Kuipers introduceerde spreadsheets met grafieken over de virusverspreiding. Achterin het zaaltje in het ministerie van justitie zit sindsdien iemand op de aangewezen momenten door te klikken in een powerpointpresentatie. Bovendien kregen journalisten onlangs het OMT-advies vóór de persconferentie, in plaats van achteraf. Zo hoeven zij niet langer te gissen op welke onderbouwing de maatregelen zijn gebaseerd.

De laatste persconferentie, op 25 januari, kende nóg een unicum. Voor het eerst deed niet Rutte, maar Kuipers de eerste inleiding. Na het aantreden van het nieuwe kabinet, dat zich meer wil gaan richten op de lange termijn, verdwijnt de premier naar de achtergrond. Aankomende dinsdag zal hij er zelfs helemaal niet meer bij zijn.

Sleet

Er is al vaak gezinspeeld op het afscheid van de persconferentie. De sleet kwam erin, zowel kabinet als journalisten twijfelen over de effectiviteit ervan. De gezelligheid van het begin, toen premier Mark Rutte prompt de hand schudde van RIVM-directeur Jaap van Dissel na de aankondiging om géén handen meer te schudden, was al een tijdje verdwenen.

Toch moet niemand verbaasd zijn als we over een tijdje tóch nog naar persco’s kijken. Het duurt lang voordat ingesleten coronagewoonten veranderen. Zo duurde het maanden voordat de basisregels (afstand houden, handen wassen en testen bij klachten) op het spreekgestoelte van Rutte kwamen te staan. En hoewel het al tijden bekend was dat goed luchten veel effectiever is dan handen wassen, duurde het opnieuw een eeuwigheid voordat dit embleempje werd toegevoegd.

Een kleine twee jaar persconferenties heeft in ieder geval één ding ten goede veranderd in Den Haag. De traditionele persgesprekken betekenden de introductie van gebarentolk Irma Sluis en haar collega’s. De tolken zijn inmiddels volledig geïntegreerd in politieke uitzendingen.

P.S. In een eerdere aflevering van Plein schreven we over vakantiewoningen van de nieuwe ministersploeg. Staatssecretaris Van Huffelen van koninkrijksrelaties liet maandag aan de Kamer weten dat zij een vakantiewoning in Frankrijk heeft. Die had ze nog niet bij het aantreden van het kabinet, kennelijk heeft zij zich laten inspireren door haar vele collega’s met een tweede woning.

Nog drie coronametaforen van Hugo de Jonge

“Het is alsof je de marathon hebt gelopen, je bent bijna bij de finish. En dan hoor je dat je nog 10 kilometer moet.”

“Laten we waken voor het we-zijn-er-bijnagevoel.”

“We moeten ervoor zorgen dat we onszelf met kerst geen derde golf cadeau doen.”

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden