Misbruikslachtoffer is niet gebaat bij ‘wegpoetsen’ van de dader

Het wegkijken door alle omstanders, de familie en andere naasten bij misbruik is heel erg schadelijk en vergroot het trauma van het slachtoffer. Beeld ANP

Sylvain Ephimenco’s column ‘Kunstwerk’ (Trouw, 7 maart) leest als een brief die aan mij is gericht. Hij schrijft over de beeldhouwer die eens zijn vriend was. Van hem heeft hij een beeld gekocht voor 800 euro, waardoor deze zijn achterstallige huur kon betalen.

Sylvain vertelt: “Aan deze sculptuur ben ik zeer gehecht. Twee dansers – of zijn het twee acrobaten? – die in een ­gemeenschappelijke duikvlucht elkaar vinden en samen versmelten. Twee ranke lichamen met maar één gezamenlijk hoofd dat ze door hun osmose delen. Het beeld is in metaal gegoten.”

En daarna zegt hij over deze vriend: “Echte kunstenaars zijn meestal miskend en horen honger te lijden. Of hun huisbaas te ontlopen. Beeldhouwer X is nu geen vriend meer van ons. We ­braken met hem toen we vernamen dat hij als veertigjarige de dochter (15) van een gezamenlijke vriendin had misbruikt. In onze vriendenkring viel snel het woord ‘pedofilie’ en werden de deuren naar X op slot gezet. Aandacht was er vooral voor het slachtoffer.”

Duidelijk. Een heldere beschrijving van hoe de wereld in elkaar behoort te zitten.

Seksueel misbruik past niet in deze wereld en daders dus ook niet. Een wereld die stevig in elkaar steekt en waar oneffenheden snel uit verwijderd dienen te worden. Het woord ‘pedofiel’ is gevallen en ‘dus’ werden alle banden verbroken. Ik protesteer hiertegen en ik heb recht van spreken, want ik werd zelf als kind seksueel misbruikt.

Wegkijken

Het wegkijken door alle omstanders, de familie en andere naasten bij misbruik is heel erg schadelijk en vergroot het trauma van het slachtoffer. En het verbreken van alle banden met wie eerst een vriend was en nu in quarantaine ­geplaatst als ‘pedofiel’ hoort voor mijn gevoel bij dat wegkijken en afstand houden tot hetgeen misgaat, ook al is er, zoals Sylvain schrijft, ‘vooral aandacht voor het slachtoffer’.

Die aandacht voor slachtoffers is belangrijk, heel belangrijk en moet bestendig zijn. Maar blijf niet alleen de schoonheid van het beeldje zien, maar blijf ook nadenken over de vriendschap met de dader. En denk na over de vraag hoe het zo ver met jouw vriend kon ­komen en wat er is misgegaan tussen jou en hem.

Hoe paste zijn misdrijf in een leven waarin ze vrienden waren? De wereld komt heel vaak niet overeen met hoe wij willen dat die behoort te zijn. We strijken snel glad en poetsen weg wat misgaat en afwijkt, maar het helpt niet.

Kun je bevriend blijven met iemand die grote fouten maakt? Is dat misschien zelfs juist passend bij vriendschap? Of zijn we bang dat omgang met iemand die een kind misbruikt heeft, ons met iets besmet en dat wij daar zelf op aangekeken zullen worden?

Door de dader weg te gummen uit onze wereld doen we ook zijn slacht­offer(s) tekort.

Sociaal isolement

Je pleegt geen verraad jegens het slachtoffer als je beseft dat de dader eens je vriend was en nu je vriendschap nodig heeft. Want is het niet een vriend die je je fouten toont? Het sociaal isoleren van ‘daders’ draagt bij aan de schade door het misbruik en helpt niet nieuw misbruik te voorkomen.

Is hij voor de rechter gekomen en heeft hij bekend? Wat heeft hij gedaan om iets te herstellen van wat hij heeft aangericht?

Blijvende aandacht voor het slachtoffer is belangrijk, maar er is een kans dat je als getuige of omstander bij het misbruik ook namens dat slachtoffer iets kunt doen om het onrecht te herstellen bij de dader. Door de dader weg te poetsen, verdwijnt misbruik niet, ook al zouden we dat willen.

Lees ook:

De kunst van Michael Jackson. En van Céline en van beeldhouwer X.

Er is nu veel te doen over de vier uur durende documentaire ‘Finding Neverland’ (vrijdag te zien bij de VPRO). Hierin wordt de overleden zanger van zwaar misbruik van jonge kinderen beschuldigd.Maar zou ik nu met een totaal andere oren naar zijn prachtige ‘Thriller’ moeten luisteren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden