Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Minister Slob, zadel ons niet op met onzinnig uurtje democratiekennis

Opinie

Allan Varkevisser

Minister Arie Slob van Onderwijs bij de feestelijke heropening van een Groningse school die werd hersteld na aardbevingsschade. © Kees van de Veen
Opinie

Ik ben van 1964. In de brugklas kregen wij maatschappijleer, schrijft Allan Varkevisser, socioloog en leerkracht in Groningen. De meeste leerlingen deden niet mee aan de discussies over doodstraf, democratie of pensioenen. Logisch, want democratie is geen theorie maar praktijk.

Ze hingen in hun stoel en wachtten geduldig tot het einde van de les en pakten na een uur lang zwijgen hun tassen weer in. In de vierde klas van het vwo kregen we het vak staatsinrichting. De docente begon haar lessencyclus met de opmerking dat we in Nederland nooit een revolutie nodig zullen hebben, want dat had de geschiedenis al laten zien. 

Lees verder na de advertentie

De feiten die we moesten leren over passief en actief kiesrecht en de rechten van de Kamers en de Staten-Generaal gingen nooit tot de verbeelding spreken. Een bezoek aan de politierechter was vooral interessant, omdat een van de voorgeleide verdachten die voor de rechter kwam wegens ernstige mishandeling een bekende bleek te zijn van enkele leerlingen.

Democratie leer je door eraan mee te doen. Kinderen leren ver­ant­woor­de­lijk­heid te dragen als ze ver­ant­woor­de­lijk­heid krijgen

Beschavingsoffensief

Anno 2018 bereidt minister Slob een wet voor om leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs opnieuw mee te nemen in een beschavingsoffensief. Vanuit de gedachte dat, als kinderen weten hoe de democratie tot stand is gekomen en hoe die werkt en als ze met de hand op het hart het volkslied kunnen zingen (zie beelden bij dit nieuws van het Jeugdjournaal op dinsdag 5 juni), dat kinderen vanzelf goede burgers zullen worden.

Wat een misvatting! Democratie is een praktijk. Je leert het door eraan mee te doen. Kinderen leren verantwoordelijkheid te dragen als ze verantwoordelijkheid krijgen. In het programma De Vreedzame School, dat al op heel veel basisscholen wordt toegepast, zitten al alle aspecten die de minister belangrijk vindt. Niet als een simpel lesprogramma dat leerkrachten en docenten aan hun leerlingen moeten opleggen, maar als een geleefde praktijk.

Pedagoog Micha de Winter was nauw betrokken bij de ontwikkeling van dit programma en is medeverantwoordelijk voor dit uiterst praktische programma, dat bovendien ook nog goed helpt om conflicten op te lossen en pesten te voorkomen.

Daarnaast kun je je afvragen wat er precies mis is met de burgerschapsvorming. Er is geen opkomstplicht bij de verkiezingen en toch komt zo'n 80 procent bij de Tweede Kamerverkiezingen stemmen. De meeste mensen betalen braaf hun belastingaanslag. Als de overheid grove fouten maakt in de afwikkeling van de schade door gaswinning in Groningen, gaan burgers niet massaal de straat op om vernielingen aan te richten of gezagsdragers af te ranselen.

Het debat over het kolonialisme is opnieuw opengebroken door de Sinterklaasdiscussie. Vrouwen breken steeds vaker door het glazen plafond en de seksedichotomie wordt uitgebreid met nieuwe interseksuele categorieën. Bijna iedereen toont begrip en houdt rekening met elkaar.

En de politiek zelf?

Tenslotte is het de vraag in hoeverre de politiek zelf bijdraagt aan burgerschap. Een greep uit de actualiteit: de chroomaffaire en het mortierincident bij Defensie, de dividendbelasting, de Turkije-deal, de bemoeienis met het vonnis inzake Volkert van de G., de uitspraken van PVV-leider Wilders over 'minder, minder, minder'.

En daar moeten wij als docenten dan chocola van maken. Het spijt me, minister Slob, laat ons gewoon ons werk doen en handhaaf verder gewoon de wet zoals die is.

Zadel ons niet op met een onzinnig uurtje democratiekennis en Wilhelmusuitleg. Wees ons schild ende betrouwen waar het nodig is en laat ons verder met rust.

Lees ook: 

Burgerschapsonderwijs is leerlingen motiveren de wereld iets beter te maken

Nederland, schrijft James Kennedy, weet niet hoe burgerschap vorm zou moeten krijgen in het onderwijs. 

Burgerschapsles op school: hoe slecht gaat het eigenlijk?

Onderwijs Minister Slob wil dat scholieren meer leren over democratie en rechtsstaat. Scholen zijn daar blij mee.

Deel dit artikel

Democratie leer je door eraan mee te doen. Kinderen leren ver­ant­woor­de­lijk­heid te dragen als ze ver­ant­woor­de­lijk­heid krijgen