OpinieKLM

Minister Kaag, KLM is een zwaan zonder vleugels. Nog meer investeren is weggegooid geld

null Beeld

KLM had ooit een publiek belang, maar dat is verleden tijd. Investeren in aandelen van KLM is weggegooid geld, betoogt Henriëtte Prast, emeritus hoogleraar gedragseconomie en finance aan de Universiteit van Tilburg en Eerste Kamerlid voor de Partij voor de Dieren .

Henriëtte Prast

De aandelen Air-France-KLM, die minister Hoekstra drie jaar geleden met 740 miljoen euro belastinggeld kocht, zijn inmiddels nog maar 140 miljoen euro waard. Een eersteklas zeperd. Hadden we ze maar eerder verkocht. Of nooit gekocht. Minister Kaag wil nu de staatsschuld verhogen met 220 miljoen euro om nieuwe aandelen Air France-KLM te kopen.

Ze weet dat het bedrijf met dat geld een lening van de Franse staat gaat aflossen. Onze staatsschuld stijgt, daardoor kan die van de Fransen omlaag. “Als aandeelhouder hebben we geen invloed op de bestemming van het geld dat binnenkomt”, aldus de minister afgelopen week. En dat terwijl ze nu juist aandelen Air France-KLM wil kopen om invloed uit te oefenen op het bedrijf. Waarom dat zou lukken met nog geen 10 procent van de aandelen, blijft vaag. Nederland heeft met zijn tegenstem tot twee keer toe de miljoenenbonus voor topman Ben Smith niet kunnen tegenhouden.

Het gaat blijkbaar om informele invloed buiten de aandeelhoudersvergadering. Waarom die invloed blijkbaar afhangt van het percentage aandelen, legt de minister niet uit. De CEO van CMA-CMG, het bedrijf dat nieuw instapt met 9 procent van de aandelen, mag in ruil voor deze investering tot de Board van Air France-KLM toetreden.

Indirecte en onzekere route

Waarop zou Nederland eigenlijk invloed willen uitoefenen? Minister Hoekstra noemde in 2019 het borgen van Nederlands publiek belang, behoud van Schiphol als banenmotor, invloed op de strategie, en een bijdrage aan een gezond Air France-KLM. Minister Kaag voegt daar nu duurzaamheid aan toe. Maar waarom deze indirecte en onzekere route kiezen, terwijl je als kabinet direct invloed kunt hebben op duurzaamheid, niet alleen bij Air France-KLM, maar over de hele linie?

Gezond is het bedrijf ondanks Hoekstra’s 740 miljoen niet geworden: 3,3 miljard verlies in 2021. De waarde van Wopkes aandelen is van 740 naar 140 miljoen gedaald omdat de markt niet in een toekomst voor het bedrijf gelooft. Wat de investering heeft opgeleverd voor het Nederlands publiek belang horen we niet, Schiphol lijdt verlies en voert een faalbeleid, mede om KLM ter wille te zijn. KLM is op Schiphol de enige met overstappers, en Schiphol brengt voor overstappers lagere tarieven in rekening dan voor andere passagiers. Nederlandse reizigers subsidiëren nog op een andere manier de transferpassagiers, want die laatsten betalen geen vliegbelasting.

Altijd aan een overheidsinfuus

Banenmotor? Zeker, er is een verband tussen economische groei en de omvang van Schiphol. Maar dat is niet omdat Schiphol banen creëert, maar omdat economische groei tot meer vliegverkeer leidt.

KLM heeft altijd al aan een overheidsinfuus gelegen. Waren daar ooit goede redenen voor? Misschien wel. Elk land had zijn eigen luchtvaartmonopolie, om bereikbaar te blijven en de rest van de wereld te bereiken. KLM had een publiek belang. Die tijd is voorbij, het bedrijf is nu waardevernietigend, zowel financieel als vanuit het brede welvaartsperspectief.

Er moeten heel goede redenen zijn om een commercieel bedrijf te steunen. KLM is geen grootbank, die in geval van faillissement de hele economie mee zou trekken. KLM zit niet in een tijdelijke dip: de vooruitzichten zijn slecht door een achterhaald bedrijfsmodel en door de klimaatopdracht.

Van vliegtuig naar sneltrein

Als het de regering menens is met duurzaamheid gaan de kosten voor KLM omhoog en verschuift het reisverkeer op kortere afstanden van vliegtuig naar sneltrein. Hoe meer geld we in KLM stoppen, des te moeilijker het wordt duurzaam beleid te voeren.

Met dit voorstel om nieuwe aandelen te kopen toont de regering dat haar duurzaamheid- en klimaatclaims niet meer zijn dan mooie woorden. De Tweede én Eerste Kamer stemmen hier dinsdag over. Volksvertegenwoordigers die belang hechten aan duurzaamheid of verantwoord willen omgaan met belastinggeld, kunnen met een tegenstem de daad bij het woord voegen.

Lees ook:

Staatsagent: cao-afspraken KLM voldoen niet aan voorwaarden steunpakket

Afspraken die KLM wil maken met piloten over hun cao, voldoen niet aan de voorwaarden die gesteld zijn toen KLM vanwege corona staatssteun kreeg.

Aandelen van Air France-KLM maken glijvlucht: dringend meer reizigers, winst en einde lockdowns nodig

Nederland kocht in 2019 voor 774 miljoen euro aandelen in Air France-KLM. Daar heeft het weinig lol aan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden