null

OpinieCoronaboetes

Minister Grapperhaus moet gewoon een boete en een strafblad krijgen

Premier Rutte had zich niet mogen bemoeien met de straf die minister Grapperhaus al dan niet moet krijgen voor het overtreden van de coronaregels op zijn bruiloft, betoogt Laurens van Alten, gepensioneerd jurist. Die straf en het bijbehorende strafblad zijn volgens de auteur onvermijdelijk. Het parlement moet beslissen of de minister met een strafblad aan kan blijven.

Laurens van Alten

De premier kwam vrijdag wel erg snel tot de slotsom dat minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid niet hoeft af te treden na overtreding van de veiligheidsregels op zijn bruiloft. Dat is een politieke stellingname. Maar er gaat een strafrechtelijke vraag aan vooraf.

Deze regering heeft er bewust voor gekozen om van schending van de afstandsregels vanwege corona niet zomaar een overtreding te maken. Het wordt door het Openbaar Ministerie (OM) afgedaan als zogenaamd ‘strafbeschikkingsfeit’. Je krijgt daardoor naast een boete van 390 euro ook een aantekening in het justitieel documentatiesysteem, wat vroeger een strafblad heette. Dit geeft ook problemen met het krijgen van een VOG (Verklaring Omtrent Gedrag). Daar zijn vele gevallen van in de media gekomen.

Rechtsongelijkheid en klassenjustitie

Krijgt Grapperhaus dit nu ook opgelegd? Eigenlijk behoort dat geen vraag te zijn. Want waarom niet? Er is fotomateriaal plus een openbare bekentenis van Grapperhaus. Appeltje-eitje dus voor het OM. Veel Nederlanders hebben bij dezelfde overtreding deze straf opgelegd gekregen. Als het OM Grapperhaus niet zou vervolgen, geeft dat rechtsongelijkheid, en, aangezien het om een minister gaat, ook meteen de verdenking van klassenjustitie.

In een rechtsstaat die zichzelf en de scheiding der machten serieus neemt, zal het OM dus handelen. En de rechter ook. Als het OM niet optreedt, kan een burger een verzoek tot vervolging indienen, een zogenaamde art. 12sv procedure. Zo ver zal het OM het niet willen laten komen. De boete is dus onvermijdelijk.

Het parlement moet vervolgens oordelen of een minister van justitie met zo’n strafbeschikking kan aanblijven. Temeer daar hij deze heeft gekregen door het schenden van regels die hij zelf heeft ingesteld. Die regels handhaaft hij fel, overtreders noemt hij aso’s.

Er is veel persoonlijke empathie van collega-politici zichtbaar, maar toch zullen zij het persoonlijke los moeten laten en moeten kijken naar de rol die de minister heeft. Hoewel het geen formeel obstakel is voor een minister, is aanblijven bij een verkregen strafblad zeer onwaarschijnlijk én onwenselijk. Het vertrouwen in de politiek is al zo laag. Het kabinet heeft, ondanks kritiek van onder meer de Raad van State, er bewust voor gekozen om een strafblad te verbinden aan het overtreden van de coronaregels. Dat achtervolgt hen nu zelf.

De positie van de minister is onhoudbaar

Bovendien is het effect van Grapperhaus’ misstap nu al zichtbaar. Boa’s geven aan bijna niet meer te (kunnen) handhaven, advocaten vragen reeds om kwijtschelding bij de meest schrijnende gevallen en Horeca Nederland is openlijk in verzet gegaan met een advertentie in het ­Financieele Dagblad. De positie van de minister is zowel formeel als materieel onhoudbaar.

De angst om weer een minister te verliezen verklaart het optreden van Rutte afgelopen vrijdag. De premier zei dat Grapperhaus geen boete hoefde te betalen. Dat is staatsrechtelijk een ontoelaatbare opmerking. Sinds wanneer gaat de minister van Algemene Zaken hierover? Of iemand een strafbeschikking krijgt, is een zaak van de lokale handhaver en het OM. Rutte’s opmerking is een rechtstreekse schending van de trias politica.

Sowieso moet de politiek zich niet bemoeien met individuele vervolgingsbeslissingen, maar al helemaal niet wanneer het om een andere politicus gaat. Een dergelijke ‘aanbeveling’ van nota bene de premier krijgen andere burgers ook niet. En nee, je kunt in Nederland niet een boete afkopen door spijt te betuigen en te schenken aan een goed doel. Zowel de opmerking van Rutte als deze schenking lijken de bedoeling te hebben om het OM te bewegen om Grapperhaus geen strafbeschikking, en dus strafblad, op te leggen. Want Rutte en Grapperhaus weten wat daar de politieke gevolgen van kunnen zijn. Maar de maatschappelijke gevolgen van deze strafrechtelijke inmenging door de premier, van een OM dat eventueel niet optreedt en het aanblijven van de minister, zijn vele malen groter.

Lees ook:

‘Weddinggate’ levert Grapperhaus een forse deuk in zijn imago op

Minister Grapperhaus van justitie vindt zichzelf nog geloofwaardig, nadat op zijn bruiloft de coronaregels geschonden zijn. Maar vindt de samenleving dat ook?

Ferd Grapperhaus in de 10 geboden: ‘Ik kan erg heftig reageren op dingen’

Ferd Grapperhaus (Amsterdam, 1959) was jarenlang advocaat. Van 2005 tot 2017 was hij ook deeltijd-hoogleraar Europees arbeidsrecht aan de Universiteit Maastricht en van 2006 tot 2016 kroonlid van de Sociaal-Economische Raad. Sinds 26 oktober 2017 is hij minister van justitie en veiligheid in het kabinet-Rutte III voor het CDA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden