OpinieMindfulness

Mindfulness is geen snelle oplossing voor werkelijk lijden, maar het verzacht wel

Nee, mindfulness biedt geen kant-en-klare oplossingen, zoals Marc de Kesel in een kritisch betoog in Trouw al opmerkte. Maar het zorgt wel voor ruimte om goede beslissingen te nemen en neemt angst en onrust weg, aldus mindfulnessdocente Melissa van Melle.

In een tijd van groeiende onzekerheid en gevoelens van onrust onder veel van mijn collega’s en leerlingen lees ik in Trouw van 3 oktober het interview met Marc de Kesel, directeur van het Titus Brandsma Instituut in Nijmegen, “Mindfulness is nooit een oplossing”, stelt hij.

Ik ben docent op een middelbare school en geef naast maatschappijwetenschappen ook yoga en mindfulness. Op school. En zoals De Kesel zelf constateert als het gaat om de beoefening van mindfulness: wij zijn er dol op. Maar niet om problemen op te lossen, daar zijn de lessen in mindfulness ook nooit voor bedoeld.

Marc de Kesel noemt een aantal bezwaren tegen de ontwikkeling van het beoefenen van mindfulness in de westerse samenleving. Hij heeft hier geen ervaring mee, maar brengt toch in wezen mindfulness en yoga in diskrediet. En niet alleen de uitwassen in commercialiteit of oppervlakkigheid: de zogenaamde McMindfulness.

Mindfulness is geen wonderpil of truc

Het eerste bezwaar van De Kesel is dat een quick fix er niet in zit als je werkelijk lijden wilt voorkomen of oplossen. Inderdaad, mindfulness is geen wonderpil of truc en er bestaan contra-indicaties. Ook een crash course zal geen wezenlijke verbeteringen in je leven tot gevolg hebben. Gevolgen die wel mogelijk zijn na een gedegen training en een regelmatige, eigen beoefening en studie: mensen voelen meer ruimte en vrijheid om goede beslissingen te nemen, ervaren meer tevredenheid en hebben minder last van onrust, angst of onzekerheid. Docenten weten wel dat er geen quick fixes bestaan als het gaat om het aanleren van gedrags- en denkpatronen. Maar zij geven ook aan dat zij ontspannener kunnen functioneren, zowel in als buiten de klas, na een serieuze beoefening van mindfulness. In het huidige onderwijsstelsel met daarbovenop nog eens de coronacrisis is alleen daarom al een structurele investering in mindfulness mijns inziens goud waard.

De Kesel stoort zich vervolgens aan de wens van veel mensen dat zij op zoek zijn naar eenheid en zingeving, een full mind. Zijn wij niet allemaal, jong en oud, op zoek naar de zin van het bestaan? Lijden velen onder ons niet juist aan een gevoel van afgescheidenheid, een gevoel van nergens bijhoren? Adolescenten zitten midden in hun identiteitsvorming. Alles wordt vergeleken: in de klas, in de sociale media en op straat. Maar wie of wat ben jij nu werkelijk? Een full mind in mindfulness wil zeggen: vol aandacht zijn voor wat jij ervaart in je lichaam en geest. En dan kan het handig zijn om samen even stil op een matje te gaan zitten: de aandacht keert zich naar binnen in plaats van naar buiten.

Ieder mens lijdt van tijd tot tijd

Het aardige is dat in deze confrontatie met jezelf, met vriendelijke aandacht, vaak vanzelf gevoelens van verbinding en eenheid ontstaan. Het besef ontstaat in deze ontmoeting: ieder mens lijdt van tijd tot tijd. In tijden van secularisering geen overbodige luxe en met corona erbij nog minder.

Om zaken te kunnen oplossen moet je praten, aldus De Kesel. Maar soms zijn mensen uitgepraat of worden ze doodmoe van al het praten. Juist in het onderwijs zie ik dagelijks hoeveel wij steeds in een hectische staat van ‘doen’ verkeren en hoe denken in piekeren en praten in klagen kan ontaarden. Ik zie veel leerlingen én docenten die voor het eerst bewust kennismaken met stilte, ademhaling en het observeren van hun lichaam en gedachten. Deze beoefening van ‘wat afstand nemen’ kan later, eventueel in een gesprek, veel betekenis krijgen in het omgaan met stress of onzekerheden.

Ik nodig deze directeur uit Nijmegen van harte uit om een keertje mee te doen bij mij op school. Dan kan hij ervaren hoe fijn het is om te midden van alle prikkels, onrust, onzekerheden en verplichtingen mindful op een kussentje te zitten. Het hier en nu en het bewustzijn kan confronterend zijn, maar ik beloof dat we ter plekke niets zullen oplossen.

Lees ook:

Mindfulness is nooit een oplossing, stelt deze filosoof. ‘Je moet praten, niet op een matje zitten’

Is mindfulness goed voor je? De Vlaamse filosoof Marc De Kesel heeft grote bedenkingen. Hij vindt het oneigenlijk gebruik van een aan het boeddhisme ontleende meditatietechniek.

Mediterend bouwen aan mentale groepsimmuniteit

Hoe blijf je mentaal gezond tijdens de coronacrisis? Mediteren helpt, zeggen mindfulnesstrainers en –beoefenaars. De crisis maakt het nog populairder dan het al was: grote groepen doen dagelijks mee aan online meditatiesessies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden