Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Minder eten leidt niet altijd tot afvallen, meent deze psycholoog

Opinie

Martijn Bond

Een sessie leefstijlbegeleiding in Amersfoort, een speciale behandeling voor mensen met overgewicht. © Bram Petraeus
Opinie

Overgewicht komt niet alleen door te veel eten. Het advies van het Preventie-akkoord is te simpel, schrijft psycholoog Martijn Bond. 

Instanties die zich bezighouden met voeding zullen een nieuwe kijk op overgewicht en afvallen moeten ontwikkelen. Alleen dan kunnen de partijen die het Nationaal Preventieakkoord getekend hebben succes behalen en het percentage volwassenen met overgewicht terugbrengen van 44 naar 38 procent. Met de simplistische aanpak die het Voedingscentrum propageert: ‘minder eten, meer bewegen’, is het plan gedoemd te mislukken.

Lees verder na de advertentie
Als het allemaal toch geen resultaat oplevert, kun je net zo goed iets lekkers eten; dat biedt troost

Als bewijsvoering wordt de eerste wet van thermodynamica aangedragen, die zegt dat energie niet verloren kan gaan. Het is echter niet zo dat alle binnengekregen energie die niet wordt gebruikt vanwege deze wet zal worden opgeslagen. Het energieoverschot zou net zo goed ongebruikt uitgescheiden kunnen worden of gebruikt om het immuunsysteem te versterken.

Inflammatie

Als iemand te veel eet en zwaarder wordt, moet die persoon minder eten. Dat klopt. Maar je kunt niet per definitie zeggen dat te veel eten de oorzaak is van overgewicht. En dus ook niet dat minder eten en meer bewegen de oplossing is. Als twee mensen evenveel calorieën eten, zal het ene lichaam meer vet opslaan dan het andere. Dat komt doordat meerdere factoren de vetopslag beïnvloeden dan alleen het aantal calorieën dat er binnenkomt. De oorzaak van overgewicht kan een disbalans in de hormoonhuishouding zijn. Dit kan veroorzaakt worden door voeding, bijvoorbeeld door de inname van verhoudingsgewijs veel bewerkte koolhydraten, wat via insuline zorgt voor gewichtstoename. Of door langdurige stress. Slaaptekort verstoort de hormonen ghreline en leptine, waardoor je vaker trek krijgt en minder snel een vol gevoel hebt – waardoor je meer eet.

Minder eten en meer bewegen is een onderdeel van de oplossing, maar is dus niet simpelweg dé oplossing

Een andere onderliggende oorzaak is langdurige inflammatie, veroorzaakt door een voedingspatroon van te veel bewerkte vetten en bewerkte koolhydraten, maar ook door roken, te veel alcohol en een gebrek aan beweging. Deze onderliggende oorzaken los je niet op door alleen minder te eten. Om je hormoonhuishouding weer in balans te krijgen moet je ook kijken naar je voedingspatroon, om stress te verlagen heb je meer ontspanning nodig en slaaptekort los je op door – houd je vast – meer te slapen.

Patroon

Minder eten en meer bewegen is een onderdeel van de oplossing, maar is dus niet simpelweg dé oplossing. Zo wordt het nu wel vaak gebracht. Het klinkt aantrekkelijk om de theorie van afvallen zo simpel mogelijk weer te geven, maar in de praktijk heb je er niets aan. Afvallen doe je niet door één ding te veranderen, maar door meerdere factoren aan te passen. Per persoon zou moeten worden onderzocht welke factoren er voor die persoon meespelen.

Door de te simpele benadering van het Voedingscentrum en andere officiële instanties wordt het probleem zelfs groter. Deze benadering heeft tot gevolg dat mensen het vertrouwen in het afvallen verliezen, en uiteindelijk vaak ook het vertrouwen in zichzelf.

Als het keer op keer niet lukt om af te vallen met deze ‘simpele’ richtlijnen dan zul je daar een verklaring voor zoeken. De richtlijnen van een instantie met autoriteit werken niet, dus dan zal het wel aan jezelf moeten liggen. Zonder methode die wél werkt, zal het nooit lukken om af te vallen, waardoor het zelfvertrouwen verder afbrokkelt. Dat nodigt niet uit om een nieuwe poging te wagen of zelfs maar een redelijk gezond voedingspatroon aan te houden. Als het allemaal toch geen resultaat oplevert, kun je net zo goed iets lekkers eten; dat biedt meteen troost, waardoor je je even beter voelt.

Als psycholoog met een specialisatie in eetstoornissen- en obesitasbehandeling zie ik dit patroon steeds opnieuw terug. Als instanties serieus zijn over het Nationaal Preventieakkoord, dan wordt het tijd dat ze een meer genuanceerd beeld van afvallen gaan uitdragen en komen met methodes die werken.

Lees ook:

Betuttelend beleid? Misschien, maar Paul Blokhuis heeft een missie

We moeten gezonder leven, vindt het kabinet. Minder roken, drinken en snacken. Deze week maakt staatssecretaris Paul Blokhuis zijn Nationaal Preventieakkoord bekend. Hoe hard zijn de plannen?

Blokhuis’ akkoord om roken, drinken en overgewicht tegen te gaan is een gemiste kans

Jarenlang was preventiebeleid in Den Haag een lastig onderwerp, nu is er dan toch het Nationaal Preventieakkoord van staatssecretaris Paul Blokhuis. Maar het is te zacht en vrijblijvend.

Deel dit artikel

Als het allemaal toch geen resultaat oplevert, kun je net zo goed iets lekkers eten; dat biedt troost

Minder eten en meer bewegen is een onderdeel van de oplossing, maar is dus niet simpelweg dé oplossing