ColumnNelleke Noordervliet

Met Rutte achter het stuur zitten we in een rammelende oldtimer

null Beeld
Nelleke Noordervliet

Zou de malaise werkelijk worden veroorzaakt door het feit dat onze eeuwig jeugdige Mark Rutte al twaalf jaar premier is en daarmee ruim over zijn houdbaarheidsdatum?

Good Governance dicteert dat bestuursleden van stichtingen en verenigingen en raden van toezicht maximaal twee termijnen van vier jaar vol maken. Waarom zou dat niet voor het premierschap gelden? Een politieke partij moet toch meer in de kast hebben hangen dan dat ene afgedragen kledingstuk, ook al zit het nog zo lekker?

We hebben nieuwe energie nodig, nieuwe ideeën, nieuw enthousiasme. Ik bedoel: langzamerhand vertoont de samenhang in ons land de trekken van een rammelende oldtimer. Alles zit los. De uitlaat sleept over de grond, de deuren gaan niet meer dicht, het stuur wiebelt, de stoelen zijn doorgezakt, de motorkap springt steeds open. Met enige nostalgie herinneren we ons dat hij vroeger toch best goed reed.

Een echt debat met als doel er samen uit te komen is er niet meer. Elke groep smijt zijn onwankelbare standpunt over de borstwering. Voormalige medestanders scheiden zich af en beginnen een eigen club. Een gemeenschappelijke grond, de ouderwetse meent van een stad of dorp, is nergens meer te vinden.

Kloof vol wederzijdse minachting

De Randstad staat los van de regio. Stedelingen zijn arrogant, plattelanders voelen zich miskend. Hoogopgeleid wordt gewantrouwd door de hele rest. Jong staat tegenover oud. Zelfredzaam tegenover zorgbehoevend. Woke tegenover populist. Waar je komt gaapt een kloof vol wederzijdse minachting.

Onweerstaanbaar dringt het gedicht The second coming van William Butler Yeats zich op met de onvergetelijke regel: ‘Things fall apart. The center cannot hold’. De dingen vallen uit elkaar. Het midden houdt geen stand.

De goede man ligt begraven in county Sligo in Ierland. Hij stierf aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Die heeft hij dus niet mee hoeven maken, hoewel de onafhankelijkheidsstrijd in zijn eigen land bloedig genoeg was. Op zijn grafsteen liet hij beitelen: Cast a cold Eye/ On life, on Death/ Horseman, pass by. Werp een onthechte blik op het leven en op de dood. Ruiter, vervolg uw pad.

Een advies om je niet te druk te maken en rustig het doel van de reis na te streven. Enerzijds horen we in The second coming de noodkreet dat ‘anarchie de wereld overspoelt en dat de besten geen overtuigingskracht hebben, terwijl de slechteriken veel te fel zijn’, anderzijds – eenmaal dood – laat Yeats weten ‘maak je niet druk’.

Niets nieuws onder de zon

Nu weet ik dat het advies van een dichter dubbelzinnig kan zijn en dat zijn woorden hooguit een zeer klein deel van de bevolking bereiken en dus relatief weinig invloed hebben. Toch vind ik vaak in poëzie de bevestiging dat er niets nieuws onder de zon is (de altijd welsprekende Prediker) en dat wij gemaakt zijn van het spul van dromen en dat onze levens worden omringd door slaap (de grote William). Dat troost. Een koud oog schept de nodige afstand, maar de turbulente werkelijkheid waarin ik me erger aan de onverschilligheid, de zelfzucht, de kortzichtigheid, de onwil, dringt zich op.

Terug naar Rutte. De VVD plaatst zichzelf met het herziene standpunt over energie en klimaat nadrukkelijk in het midden. De VVD was vroeger rechts. Sinds we rechtser dan rechts hebben is de VVD bijna kleurloos. Daar hoort een nieuwe man of vrouw bij. Rutte is een opportunist en hij heeft al vele malen zijn huid verwisseld als een slang. Maar deze milieu-tournure van zijn partij zal ongeloofwaardig zijn zolang hij premier is.

Heb ik een hekel aan Mark? Nee, zeker niet. Ik had hem graag een partner gegund en een paar pubers die hem af en toe een spiegel hadden voorgehouden.

“Schat/Pap, denk nou maar niet dat je onmisbaar bent! En hé, wij zijn er ook nog.” En dat we dan een minister-president m/v krijgen, die niet in Amsterdam, Leiden of Groningen heeft gestudeerd, geen lid is geweest van het corps, maar die de ruiter zijn richting aangeeft en met een vaste hand en desnoods grove steken de stof waarvan we zijn gemaakt aan elkaar rijgt.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelles en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden