CommentaarBurgerschapsonderwijs

Met nog meer strakke aansturing smoort de overheid de autonomie van scholen

Als belanghebbenden een wet omschrijven als een ‘vorm van dressuur’ dan kan dat uiteraard een lobby-uiting zijn. Nogal wat personen en organisaties houden er immers niet van als ze kaders opgelegd krijgen waarbinnen ze moeten opereren. Maar in dit geval hebben de scholen die deze term gebruiken gewoon gelijk. Het wetsvoorstel dat het onderwijs in burgerschap moet inrichten, gaat onnodig ver en tast hun autonomie aan.

Het wetsvoorstel lijkt voort te komen uit een diepgewortelde angst voor antidemocratische denkbeelden en religieus-geïnspireerde radicalisering onder een deel van de islamitische jongeren, ook al wordt dat niet expliciet gezegd. Die angst is begrijpelijk, gezien de aanslagen die er zijn geweest in Nederland en andere landen, en gezien het nog veel grotere aantal aanslagen dat net kon worden voorkomen. Dus dat er wordt nagedacht hoe dergelijke denkbeelden en radicalisering de pas kan worden afgesneden is niet vreemd.

Dat daarbij naar het onderwijs wordt gekeken, valt ook te snappen. Op scholen kunnen opgroeiende jongeren immers in contact komen met allerlei tegengeluiden. Die kunnen radicalisering tegengaan, en van hen zelfdenkende burgers maken met respect voor andersdenkenden. Vooral het burgerschapsonderwijs zou dat moeten bevorderen.

 Vrijheid kan inderdaad ongewenste uitkomsten opleveren

Allemaal waar, maar bij die algemene uitleg zou het moeten stoppen. Want hoe meer je als landelijke overheid bepaalt welke tegengeluiden jongeren toegediend moeten krijgen, hoe meer je op de stoel van de school en de leraar gaat zitten. In een tijd waarin scholen en leraren toch al klagen over een ‘regeltjescultuur’ en een gebrek aan respect voor hun professionele kwaliteiten, is dat een verkeerde boodschap.

Op de achtergrond speelt mee dat sommige (islamitische) scholen het burgerschapsonderwijs slecht lijken te geven, of aan jongeren de verkeerde boodschappen meegeven. De inspectie zou daar nu te weinig aan kunnen doen. Dat is echter hoe dan ook geen reden om aan alle scholen nog gedetailleerdere kaders voor burgerschapsonderwijs op te leggen. Net als dat je niet alle burgers privacy wilt laten inleveren, omdat sommigen de privacyregels misbruiken.

Uiteraard wringt dat soms, zoals de discussie over het Haga Lyceum duidelijk maakt. Want vrijheid kan inderdaad ongewenste uitkomsten opleveren, of ongewenste denkbeelden. Maar de Nederlandse rechtsstaat heeft behoorlijk veel middelen om op andere manieren potentiële radicalen en geweldplegers de pas af te snijden. De Nederlandse overheid legt de scholen in Nederland al heel veel eisen op, nog meer strakke aansturing smoort hun autonomie.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden