Opinie Belastingplan

Met het nieuwe belastingpakket is het feest voor multinationals nog lang niet voorbij

Ondanks de nieuwe belastingplannen slaagt Nederland er onvoldoende in om belastingontwijking door multinationals te voorkomen, stelt Luuk Mevis, namens Building Change, een samenwerkingsverband van Partos, Foundation Max  van der Stoel en Woord en Daad.

De  belastingplannen voor 2020, waarover de Tweede Kamer zich deze week buigt, zijn niet afdoende om belastingontwijking van multinationals tegen te gaan. Zo blijft de Nederlandse overheid meebouwen aan de speeltuin voor deze ondernemingen, met grote gevolgen voor ontwikkelingslanden.

Mede dankzij Nederlandse belastingconstructies lopen ontwikkelingslanden elk jaar ruim 100 miljard dollar aan belastinginkomsten mis, stelt Oxfam Novib. Daarbovenop komt nog een verlies van ongeveer 138 miljard dollar, omdat multinationals belastingvoor­delen afdwingen bij ontwikkelings­landen.

De aanpassingen die staatssecretaris Menno Snel van financiën namens het kabinet dit najaar heeft aangekondigd, moeten leiden tot een eerlijker en coherenter belastingstelsel. Snel en minister Kaag zeggen eraan te willen bijdragen dat de inkomsten van ontwikkelingslanden door eigen belastingheffing stijgen en dat dit niet wordt ondermijnd door allerlei routes om belasting te ontwijken. Het moet multinationals die actief zijn in ontwikkelingslanden ertoe aanzetten om ook daar belasting te betalen.

Te zwak

Het gaat in het nieuwe belastingpakket 2020 onder meer om een nieuwe bronbelasting, maar deze maatregelen zijn zo zwak dat Nederland daarmee in feite belastingontwijking legitimeert. Op ­allerlei manieren kunnen bedrijven aan deze bronbelasting ontsnappen.

Zo wil het kabinet een belasting heffen van 21,7 procent op de zogeheten royalty’s – betalingen voor gebruik van andermans rechten – als het ontvangende bedrijf is gevestigd in een land waar dit soort royaltyvergoedingen met minder dan 9 procent worden belast. Deze grens is echter zeer laag, waardoor veel landen alsnog niet binnen de regeling vallen. Ook vallen speciale tarieven die veel landen (belastingparadijzen) hanteren hier niet onder.

Transparantie

Daarnaast blijft het voor bedrijven mogelijk om vennootschapsbelasting in Nederland te verlagen via de innovatieregeling en de zogeheten rulings. Deze rulings, vertrouwelijke afspraken die bedrijven met de fiscus maken, liggen al langer onder vuur. Ook met dit nieuwe pakket aan belastingen is het feest voor multinationals nog niet voorbij.

Onze kritiek geldt ook voor het blijvende gebrek aan transparantie in het belastingstelsel. Het stelsel is dermate ingewikkeld dat alleen inhoudelijke experts het begrijpen. Voor de rest van de samenleving is het onnavolgbaar door de grote hoeveelheid uitzonderingsposities, geheime rulings en belastingregels. Het lijkt erop dat deze fis­cale constructies bewust vaag worden gehouden, zodat elke poging tot inhoudelijk debat in technische discussies verzandt, die niemand nog begrijpt of in­teressant vindt.

Dat multinationals via maatregelen in Nederland belasting kunnen blijven ontwijken, ten koste van ontwikkelingslanden, is onrechtvaardig. Het gebrek aan transparantie in het belastingstelsel is ook slecht voor de democratische controleerbaarheid van het stelsel, voor het algemeen begrip ervan en voor het politieke vertrouwen.

Eerste stap

Wel zijn de voorgestelde maatregelen een eerste stap naar meer belasting voor de multinationals, in lijn met de wens van het kabinet om de belastinginkomsten van ontwikkelingslanden te verhogen. Misschien moeten we deze maatregelen vanuit dit positieve licht bezien, als een goed eerste initiatief. Gezien de complexiteit en gevoeligheid van het onderwerp hebben we kennelijk niet één stap, maar een hele politieke marathon nodig voordat we deze slag hebben gewonnen.

Lees ook:

Nederland staat vierde op de lijst van belastingparadijzen en dat scheelt miljarden

Nederland blijft een belastingparadijs. Een nieuw lek kan bedrijven miljarden opleveren, zegt Oxfam Novib. 

Nederlandse ontwikkelingsbank FMO financiert belastingontwijking via Mauritius

Via ontwikkelingsbank FMO is jarenlang Nederlands overheidsgeld gestoken in een mijnbouwbedrijf uit Ierland dat via Mauritius belasting ontwijkt.

Kabinetsplan tegen belastingontwijking heeft weinig zin

De 200 miljard euro die jaarlijks door Nederland stroomt, laat zien hoe groot ons land is in internationale belastingontwijking. Het kabinet zal meer moeten doen als het dat tegen wil gaan, zegt het Centraal Planbureau.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden