Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Met de term ‘blokkeerfriezen’ is inderdaad iets mis, zij het iets vrij onschuldigs

Opinie

Adri Vermaat

© Maartje Geels
Ombudsman

Spreekt uit het gebruik van de term ‘blokkeerfriezen’ door Trouw een compliment of juist minachting? 

Lezers denken blijkens hun reacties verschillend over deze van Zwarte Piet afgeleide discussie. Een enkeling ziet er een terechte ode in. Anderen vinden de term in de berichtgeving over de 34 berechte mensen die een jaar geleden op de snelweg A7 actievoerden tegen het zwartepietenprotest stigmatiserend voor alle Friezen.

Lees verder na de advertentie

Alsof het een element uit de geschiedenis van Friesland betreft, schreef een lezer over de volgens hem misplaatste woordkeuze van Trouw. ‘Elementen waarin sprake was van verzet tegen andere delen van Nederland of tegen anderen die een bedreiging vormden voor de Friese eigenheid.’ Dit terwijl het hier een niet specifieke ‘Friese zaak’ betreft en de discussie over Zwarte Piet ook elders wordt gevoerd. 

De reacties maken duidelijk dat het ogenschijnlijk onschuldige ‘blokkeerfriezen’ meer omvat dan een taalkundige formulering. Verwonderlijk is dat niet. De zwartepietendiscussie tekent zich af in een sfeer van pro of contra zodat een door de redactie gekozen gelegenheidssamenstelling gauw reacties oproept. Die kunnen zakelijk en tegelijk emotioneel zijn over Zwarte Piet en de aangetaste óf aangewakkerde trots op, in dit geval, het Fries zijn.

Uitbannen

In zijn taalrubriek in Trouw van 11 oktober wees deskundige Ton den Boon erop dat alle verdachten die vanwege hun rol bij de snelwegblokkade voor de rechter verschenen, uit Friesland afkomstig waren. Volgens Den Boon zijn zij vanuit die achtergrond op sociale media, alsmede in sommige kranten, ‘bewonderend’ blokkeerfriezen genoemd. Wie deze uitleg volgt, en wat zou daar tegen pleiten, kan slechts concluderen dat die heldennaam niet thuishoort in feitelijke berichtgeving over een controversieel onderwerp met strafrechtelijke aspecten. In de nieuwsgaring is nu eenmaal alleen plaats voor feiten en niet voor bewondering. Lezers die met dit argument tegen het gebruik van ‘blokkeerfriezen’ in Trouw ageerden, hebben in dat licht een punt.

Een eventueel uitbannen na eerst zoveel keer die term in de krant te hebben herhaald, is wat mij betreft dan weer een stap te ver. Van een ernstige journalistieke zonde, laat staan doodzonde, is in deze kwestie geen sprake. Veeleer is sprake van gemak voor de lezer en het redactionele bewustzijn om hem van dienst te zijn. De vraag is wel hoe bewust de term ‘blokkeerfriezen’ is gekozen. Ging het de redactie om een heldennaam of partij te kiezen?

Zeker niet, hiervoor is de redactie, ik zou zeggen uiteraard, te professioneel. Een redacteur, direct betrokken bij de berichtgeving, legt uit: “De verwijzing naar een provincie in de term ‘blokkeerfriezen’ is uitsluitend bedoeld om de lezer snel te laten herinneren waarover het onderwerp gaat, het snelwegincident in Friesland. Als het incident in Middelburg was gebeurd, was het een Zeeuwse zaak geworden met ‘blokkeerzeeuwen’. Er is geen enkele bedoeling om te wijzen naar de Friese geschiedenis”.

Aanhalingstekens

Die redactielijn kan ik volgen, mits over een korte, heldere typering van een fenomeen niet te licht wordt gedacht en alle mogelijke, haast voorspelbare kritiek wordt meegewogen. Om onder lezers ­misverstanden te voorkomen, zou het hierom goed zijn wanneer de krant een consequentere redactie rond ­gelegenheidssamenstellingen voert. Nu wordt ‘blokkeerfriezen’ wisselend met en zonder aanhalings­tekens geschreven. Dat onderscheid komt vooral terug in kop en tekst.

Dinsdag gebeurde dat ook in het nieuwsbericht over de man die de lokker van zijn dochter mishandelde. Wraakvader zonder aanhalingstekens in de kop en met aanhalingstekens in de tekst. Voor de objectiviteit zou het beter zijn zo’n term structureel tussen aanhalingstekens te gebruiken, ook in koppen. Dat voorkomt verwarring en is zorgvuldiger.

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma’s en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. U leest zijn bevindingen op trouw.nl/ombudsman.

Reageren? Stuur een email aan Ombudsman@trouw.nl

Deel dit artikel