Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Met de kwestie-Ten Broeke toont de VVD zich preuts op het ridicule af

Opinie

Ger Groot

© Trouw
Column

Soms doet de VVD mij aan mijn oude colleges kerkgeschiedenis denken. ‘Hij bedroog, verried en moordde’, zo schreef ooit een kerkhistorisch handboek over een corrupte prelaat. ‘Maar op zedelijk gebied was er niets op hem aan te merken.’ 

De docent die het voorlas schudde er moedeloos het hoofd bij: alsof zedelijkheid alleen iets van het tussenbeense zou zijn.

Lees verder na de advertentie

In het opzoeken van de grenzen van de wet zijn ze bij de VVD zeer bedreven. Net als in een grote lankmoedigheid daartegenover. Je moet het in zaken of financiën al heel bont gemaakt hebben, wil je er meer moeten vrezen dan een vermanend woord of desnoods een schrobbering. Maar onder de gordel betoont deze Vrijheidspartij zich inmiddels preuts op het ridicule af. Op Han ten Broeke, het Kamerlid dat zich terugtrok omdat een oude affaire in het roddelcircuit terecht was gekomen, bleek wél ‘op zedelijk gebied iets aan te merken te zijn’.

Ten Broeke heeft die beslissing zelf genomen, zo schrijft hij in zijn toelichting. Maar de partij lijkt hem daarvan niet werkelijk te hebben weerhouden. Terwijl er in feite niets onoorbaars aan de hand is: al helemaal niet voor de partij van vrijheid-blijheid, doen waar je zin in hebt en de onaantastbaarheid van ieders persoonlijk leven.

Niet zo lang geleden pakten vrouwenbladen nog uit met artikelen over flirten op het werk als iets wat zelfs het leven in de saaiste kan­toor­om­ge­ving wat kleur gaf

Pal staan

Of je daarbij zo ver moet gaan als de VVD in woorden doet, kun je je afvragen. Maar het had de partij gesierd als ze in de praktijk had toegepast wat ze ideologisch belijdt, en gezegd had: Han, samen gaan wij de maatschappelijke neiging tot neo-puritanisme te lijf. Zoals wij pal staan tegen aanvallen op de vrijheid van meningsuiting van het individu, zo staan we ook pal tegen de breideling van zijn vrijheid om met zijn lichaam te doen wat hij wil.

Maar de maatschappelijke omstandigheden zijn daar niet naar. Nu het Amerikaans puritanisme de hele wereld in zijn greep heeft, heerst er rond alles wat in de seks verder gaat dan de missionarissenhouding binnen het huwelijk de big fear van communistenjager McCarthy. 

Daarbij gaat het er al lang niet meer om of er sprake is van reëel seksueel wangedrag. Daar staan al sinds jaar en dag zware wettelijke sancties op. De nieuwe angst grijpt aan op het ongewisse gebied van seksuele aftasting en de opwinding van het avontuur dat de echtelijke missionarissenhouding nu juist te buiten gaat.

Precies op dat vlak speelde zich enkele jaren geleden ook de affaire-Ten Broeke af. Twee meningen of percepties stonden tegenover elkaar: die van het Kamerlid en die van de medewerkster met wie hij een affaire had. Met wederzijdse logeerpartijen lijkt dat niet onvrijwillig te zijn gebeurd. Voor beiden moet duidelijk zijn geweest dat daar geen juridische zaak van viel te maken en daarom sloten ze de kwestie met een onderlinge overeenkomst af.

Schervengericht #MeToo

Geen enkele wet of gedragscode zal aan dit soort liaisons ooit een eind aan maken. Niet zo heel lang geleden pakten vrouwenbladen nog uit met artikelen over flirten op het werk als iets wat zelfs in de saaiste kantooromgeving wat kleur in het leven gaf. Het aantal gelukkige huwelijken dat eruit is voortgekomen moet je – net als die tussen voormalige docenten en studenten - niet in één keer op de thee willen hebben, op straffe van Harense toestanden.

Dat gaat ook wel eens niet goed en soms worden daarbij échte grenzen gebruskeerd – anders dan de slappe ‘grensoverschrijding’ waarover in VVD-kringen nu zoveel te doen is. En zeker: bij seksuele delicten is de bewijsvoering moeilijk en het getuigenrelaas vaak pijnlijk. Dat leidt licht tot frustratie en daaruit is een soort maatschappelijke parallel-justitie ontstaan die buiten alle waarborgen van de geregelde rechtsgang om mensen veroordeelt en maatschappelijk onmogelijk maakt.

Het gevaar van eigenrichting is inherent aan de samenleving zelf en gewoonlijk zijn er genoeg verstandige mensen, columnisten, opinieleiders en hoofdredactionele commentaren om daarvoor te waarschuwen. Maar met het schervengericht dat bekend is geworden onder de naam #MeToo hebben die instanties veelal gefaald. Enthousiast, zelfs opgetogen werd het initiatief binnengehaald, zonder veel kritiek of voorbehoud.

Open uitnodiging

Die beweging is flink is gaan stinken en begint nu haar eigen voorvechters te verslinden (Asia Armento, Avital Ronell, Michael Kimmel Robert Reece). Van begin af aan was te voorspellen dat hier een open uitnodiging lag voor wraakacties, manipulaties en afrekeningen. 

Ook bij de affaire-Ten Broeke is onduidelijk hoe, door wie en vooral waarom deze opnieuw werd opgerakeld, maar fris lijkt het niet. Effectief was het wel.

De angst voor het volksgericht is zo groot dat bedrijven, culturele instellingen (Concertgebouw) en zelfs Volkspartijen voor Vrijheid en Democratie het zekere voor het onzekere nemen en bij het minste gerucht de rijen sluiten, een rituele zuivering voltrekken en de zondebok meewarig uitwuiven. Want voor alles is vergeving denkbaar, maar niet jegens de volkswoede over van wat Martin Ros steevast ‘het heel erge’ noemde. Zo smoort de samenleving de vrijheid die vanaf de jaren zestig de toekomst dacht te hebben in haar eigen dorheid en keert terug tot de moraal van Juffrouw Laps: de kwezel uit Multatuli’s 'Woutertje Pieterse' die zelf haar handen niet wist thuis te houden.

Aanvulling:

Ton F. van Dijk, de schrijver van het onthullende artikel in HP/De Tijd over het #Metoo-verleden van Han Ten Broeke, heeft op 2 september openheid gegeven over de totstandkoming daarvan. De onthulling was een zaak van vasthoudende journalistiek, niet van een lek, doorgestoken kaart of een complot, aldus Van Dijk.

Ger Groot doceerde filosofie aan de universiteiten van Rotterdam en Nijmegen. Voor Trouw bekijkt hij de actualiteit door een filosofische bril. Lees hier zijn eerdere columns.

Lees ook:

Opnieuw pijnlijk vertrek van een prominente VVD’er

De partij waar de afgelopen jaren regelmatig politici vanwege integriteitskwesties sneuvelden, heeft er een smet op het blazoen bij. VVD-Kamerlid Han ten Broeke stapte donderdag op vanwege een artikel in HP/De Tijd over een oude affaire tussen hem en een fractiemedewerkster.

Deel dit artikel

Niet zo lang geleden pakten vrouwenbladen nog uit met artikelen over flirten op het werk als iets wat zelfs het leven in de saaiste kan­toor­om­ge­ving wat kleur gaf