null Beeld

ColumnAbdelkader Benali

Met de dwarsfluit als wapen kweken Fatma en Meryem zelfvertrouwen

Soms kan de klim op de maatschappelijke ladder de vorm van een toonladder aannemen. En wordt de dwarsfluit een wapen om vooroordelen mee te bestrijden. “Het spelen van een instrument geeft ze zelfvertrouwen,” zegt muziekdocent Shakira van Oostveen. Ze is een bekeerde moslima die op de islamitische school De Horizon kinderen laat kennismaken met klassieke muziek. Haar leerlingen Fatma en Meryem brengen op deze vrijdagmiddag in Zaanstad een stuk van Rameau, Le Tambourin, en van Dvorak, Uit de nieuwe wereld, ten gehore.

Meryem en Fatma houden de instrumenten stevig vast. Fatma, geheel in het zwart gekleed op sneakers, kijkt nog wat onzeker om zich heen. Straks zal er publiek zijn. Onbekende mensen. We zijn in Poelenburg, de Zaanse wijk die vaker in het nieuws is om wat er mis gaat dan om wat er goed gaat. Zorgenkindje van bestuurlijk Nederland.

Ik loop er rond. Het is een stralende dag wat het beeld kan vertekenen maar ik zie niets dat wijst op sociale achterstand. Mooie singels, veel groen en de onvermijdelijke treurwilgen die hun haar in het water spoelen. Meer dan zeventig procent van de wijk is van niet-westerse afkomst wat in bestuurstermen staat voor kansloos en problematisch. Je lot bij voorbaat bepaald door de dagkoersen van de maatschappelijke opwinding. Fatma en Meryem spelen alvast wat voor. Shakira is zichtbaar nerveus.

Drie jonge dames uit Poelenburg vertellen een verhaal over het waarmaken van dromen, een van hen haalt flink uit naar de docenten die niet in haar geloofden. “Ik wilde naar de havo, ze stuurden me naar het mbo. Waarom eigenlijk? Was ik niet goed genoeg?” Het publiek luistert; het r-woord spreekt niemand uit. We weten het wel.

Het geluk van de school zit ’m in een volle maag

Emine is brugfunctionaris, ze dicht de kloof tussen ouder en school in de buurt. “Ik sta ’s ochtends vroeg en aan het einde van de dag bij het hekje van de school. Vertrouwen is alles. Tijdens de coronaperiode kwam ik tot aan de voordeur. En soms erachter.”

Als het moet brengt de brugfunctionaris ook een boterham, het geluk van de school zit ’m in een volle maag. “Soms spreek ik de ouders toe in het Turks om ze ervan te doen doordringen hoe talentvol hun dochter of zoon is. Dan valt het kwartje pas!” En zo doorbreekt Emine de banvloek van de lage verwachtingen.

Fatma brengt de dwarsfluit aan de lippen. Muziek tilt ons op, een betere, nieuwe wereld is mogelijk. Klassieke muziek op islamitische scholen is geen vanzelfsprekendheid, vaak strikt verboden. Maar Oostveen heeft de zegen van het bestuur. “Ze moeten zich ontwikkelen als mensen. Daar hoort muziek bij.”

De gemeente biedt kinderen met een taalachterstand de mogelijkheid om een zomerschool te bezoeken. “We hebben er normaliter 250. Maar dit jaar 500”, zegt de directeur. En dat aantal groeit alleen maar. Nu nog de leraren vinden die de kinderen kunnen ondersteunen, liefst een type Shakira van Oostveen.

Als Poelenburg over een paar jaar al z’n problemen te boven is, en waarom zou dat niet gebeuren gezien alle inspanningen die worden verricht, zullen de bewoners dan mogen blijven wonen, of worden ze uit de buurt verdreven door hippe, jonge stelletjes met dubbele inkomens op zoek naar goedkope woonruimte en overvloedig groen? Het laatste ligt voor de hand want het gebeurt op dit moment overal. De muziek van deze tijd kan soms zo oorverdovend schril klinken.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden