Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Merkwaardig, die Nobelprijs voor boekhouder William Nordhaus

Opinie

Irene van Staveren

© Maartje Geels
Column

De Nobelprijs voor de economie is uitgereikt aan de Amerikaan William Nordhaus voor zijn klimaatmodel. Dat is wel een prijs waard, zult u denken, tot u verneemt dat voormalig president George Bush de resultaten van dit model gebruikte om niet mee te doen met het klimaatverdrag van Kyoto. 

Op zijn zachtst gezegd merkwaardig, dat een econoom de hoogste eer toebedeeld krijgt voor een model dat weliswaar wiskundig knap is, maar in de praktijk klimaatbeleid eerder afremt dan stimuleert.

Lees verder na de advertentie

Hoe kan dat? Door de discontovoet, waarmee toekomstige baten worden gewogen tegenover huidige kosten. Een discontovoet is het omgekeerde van rente. Hoe hoger de discontovoet, des te lager de netto contante waarde van een bedrag in de toekomst. Oftewel, des te minder een investering waard is in vergelijking met het bedrag dat je nu zou kunnen consumeren.

Nordhaus heeft gekozen voor een discontovoet van 3 procent met verwijzing naar de gemiddelde kapitaalmarktrente voor de lange termijn. 3 procent betekent dat de toekomstige voordelen van milieubeleid over pakweg honderd jaar twintig keer zo hoog moeten zijn als de kosten van dat beleid vandaag.

Deze Nobelprijs laat vooral zien hoezeer ons eco­no­mie­on­der­wijs toe is aan verbreding en verdieping

Na flinke kritiek heeft hij ook een variant doorgerekend met 1,5 procent. Dan moeten de toekomstige baten vierenhalf keer zo groot zijn om de uitgaven van vandaag te kunnen verantwoorden. Als de keuze van de rente zo cruciaal is voor de uitkomsten van het model – wel of niet investeren in maatregelen die de CO2-uitstoot beperken – moeten we die dan wel laten afhangen van de subjectieve keuze van een econoom?

Boekhouden en statistiek

Er zijn andere economen, zoals de Engelsman Nicholas Stern, die een discontovoet van 0,5 procent hanteren en daarmee juist voor flinke en urgente milieumaatregelen pleiten. Bij 0,5 procent hoeven de baten over honderd jaar maar anderhalf keer zo hoog te zijn als de investeringen van vandaag. Dat lijkt haalbaar als we bedenken hoeveel schade de landbouw alleen al dit jaar oploopt wegens extreem weer.

Waar zijn die discontovoeten eigenlijk op gebaseerd? Zijn economen wel opgeleid om daar een realistische inschatting van te maken? Voor de zomer heeft een groep economiestudenten in Nederland een inventarisatie gemaakt van alle bachelor economieopleidingen in ons land. Het universitair onderwijs bleek onthutsend eenzijdig. 

Een van de uitkomsten was dat 97 procent van alle vakken onderzoeksmethodiek puur kwantitatief is. Boekhouden en statistiek dus. Slechts een enkele opleiding biedt economiestudenten de mogelijkheid om zich te verdiepen in kwalitatieve methoden, zoals interviews en de analyse van wetten en politiek debat. Dat is nu net de kennis die nodig is om een verantwoorde keuze te maken voor een discontovoet voor milieubeleid. Want daarvoor moet je het welzijn van de generatie van je kleinkinderen wegen tegenover dat van je eigen generatie. Bijvoorbeeld via de legitimiteit van een democratisch overeengekomen klimaatakkoord of van de rechtszaak die Urgenda onlangs heeft gewonnen tegen de Nederlandse staat over een snellere invoering van klimaatbeleid.

Helaas heeft Nordhaus zulke onderzoeksmethoden in zijn opleiding niet meegekregen. Daar kan hij niets aan doen. Wel aan het feit dat hij niet te rade is gegaan bij andere vakgebieden, maar vasthoudt aan de analogie van de kapitaalmarktrente, zonder wetenschappelijke onderbouwing. Deze Nobelprijs laat daarom vooral zien hoezeer ons economieonderwijs toe is aan verbreding en verdieping.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie.

Lees ook:

De Amerikaanse dominantie bij de Nobelprijzen is op haar retour

Het is niet makkelijk te voorspellen wie een Nobelprijs wint, wel welke landen kanshebber zijn.

Deel dit artikel

Deze Nobelprijs laat vooral zien hoezeer ons eco­no­mie­on­der­wijs toe is aan verbreding en verdieping