Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Merkel is mede-verantwoordelijk voor de brexit

Opinie

Alfred Pijpers

Angela Merkel © AP
opinie

Merkel heeft geen hand uitgestoken om het vertrek van de Britten uit de EU te voorkomen, aldus politicoloog Alfred Pijpers.

Alom wordt gevreesd dat met het naderende vertrek van Angela Merkel een einde komt aan een jarenlange periode van stabiliteit in de Duitse en Europese politiek. Daarbij wordt enigszins over het hoofd gezien dat haar lange regeerperiode zelf ook onophoudelijk werd getekend door onrust en crises. Voor een deel veroorzaakt door de boze buitenwereld van Poetin, Assad, Erdogan en Trump, maar voor een niet onbelangrijk deel toch ook van eigen Duitse makelij. Haar onbesuisde besluit om in 2015 bijna een miljoen vluchtelingen toe te laten bijvoorbeeld, trekt nog steeds diepe sporen in de Europese politiek. En haar drastische Atomausstieg in 2011 heeft er toe geleid dat de grootste economie van Europa bij lange na niet kan voldoen aan de klimaatverplichtingen.

Lees verder na de advertentie

Merkel is tot op zekere hoogte ook medeverantwoordelijk voor de brexit, die de Europese Unie een hoog oplopende crisis bezorgt. Het besluit om uit de EU te treden was uiteraard in de eerste plaats een Britse keuze, maar de Duitse bondskanselier heeft geen hand uitgestoken om deze aderlating te voorkomen.

Federale hogepriester

Integendeel, in 2014 steunde ze nadrukkelijk de benoeming van de Luxemburgse christen-democraat Juncker tot voorzitter van de Europese Commissie, zeer tegen de zin van de Britse premier Cameron. De premier had een referendum over de EU beloofd, en vreesde dat de aanstelling van een federale hogepriester desastreus zou uitpakken voor zijn inspanningen om een brexit af te wenden. Juncker presenteerde in 2015 al een uitgewerkte blauwdruk voor de centralisatie van de financiële macht in de eurozone.

Ook tijdens de onderhandelingen tussen Londen en Brussel aan de vooravond van het referendum in juni 2016, bleef Merkel, samen met Hollande en Juncker, vasthouden aan de dogma’s van een ongedeelde interne markt, en gunde zij Cameron geen wezenlijke concessies op het gebied van de immigratie.

De Britse premier kwam hierdoor praktisch met lege handen te staan tegenover zijn toen nog weifelende achterban. De uitslag van het Britse referendum was, zoals bekend, een dubbeltje op z’n kant. Als Merkel en de Europese Commissie iets meer water in hun federale wijn hadden gedaan, had dat dubbeltje net de andere kant op kunnen vallen.

Populisten

De brexiteers worden vaak op één hoop gegooid met populisten als Le Pen, Wilders of Trump, om te onderstrepen hoe stom ze zijn, en om te maskeren dat de EU geen blaam treft voor het Britse afscheid.

Maar het brexit-referendum was geen populistische gril, het was de uitkomst van jarenlange intensieve debatten in de Britse politiek over de voor- en nadelen van het EU-lidmaatschap. In het parlement, de politieke partijen, de media (ja, ook de tabloids), in academische tijdschriften, wetenschappelijke instituten, en thinktanks. Zowel ‘blijven’ als ‘vertrekken’ werd vol overgave bepleit door welbespraakte socialistische en conservatieve politici, door linkse schrijvers en rechtse intellectuelen, veelal opgeleid in Oxford en Cambridge. De populistische Nigel Farage speelde daarbij slechts een bijrol. Zijn Ukip-partij is zelfs niet meer vertegenwoordigd in het Lagerhuis.

Nergens in de EU heeft het vrije Europadebat zo’n hoge vlucht genomen als in Engeland. Daar kan de kanselier van de dichtgemetselde Berlijnse consensus alleen maar van dromen.

Dat de mooiste parlementaire democratie van Europa het kennelijk de moeite waard vindt om uit de EU te stappen, zegt veel over een club die in de afgelopen dertien jaar in belangrijke mate door Angela Merkel is vormgegeven.

Lees ook:

Hoe Duitsland langzaam Merkelmoe werd. 

Op een zelfverkozen moment, nuchter en soeverein: zo luidde Merkel zelf het einde in van het tijdperk-Merkel. Dát ze vertrekt, verrast in Duitsland niemand: iedereen wist dat ze met de slotakte van haar kanselierschap bezig is.

Correctie 12 november: In een eerdere versie stond dat Merkel samen met Macron en Juncker bleef vasthouden aan de dogma’s van een ongedeelde interne markt. De naam van Macron is verbeterd in Hollande.

Deel dit artikel