OpinieBijbel

Mensen willen gelijk hebben en gebruiken de Bijbel daarvoor

De Bijbel is op 100 manieren te lezen. Vooral houdt het Oude Testament de mens een spiegel voor, schrijft Henk Vos, onderwijskundige en PKN-lid.

Een rabbijn heeft ooit gezegd: er zijn 99 manieren om het Oude Testament van de Bijbel uit te leggen, aan jou de taak om de honderdste te vinden. Blijkbaar kun je het Oude Testament op veel manieren lezen.

Volgens Maarten van Rossem, jurylid in het tv-programma ‘De slimste mens’, is het Oude Testament een gewelddadig en idioot boek. Dat zei hij eerder deze maand tijdens een uitzending van het programma. Van Rossem leest kennelijk gewoon wat er staat.

Op zijn opmerkingen kwam kritiek, ook in deze krant. De theologen Eeuwout Klootwijk en Gerard Rouwhorst (Opinie, 18 augustus) vinden dat je de verhalen over geweld en verkrachting kunt compenseren met de verhalen die bevrijding geven, die je helpen om het leven vol te houden, die je kunnen inspireren.

Tegengas

Jan Offringa, PKN-predikant te Wijk bij Duurstede en hoofdredacteur van liberaalchristendom.nl (Opinie, 21 augustus) is van mening dat je aanstootgevende bijbelverhalen die je tegenstaan niet moet verdedigen maar tegengas moet geven. Zijn mening is dat het Oude Testament staven dynamiet bevat die je niet verkeerd moet gebruiken.

Offringa vraagt zich af hoe we over God moeten spreken, als God volgens een bijbelschrijver opdracht geeft om onschuldigen te doden.

Stukje dynamiet

Er staan inderdaad aanwijzingen in het Oude Testament over het spreken over God. Job wordt erop gewezen dat hij te gering is om iets van de wegen van God te kunnen begrijpen. God is te groot en ontzagwekkend. Als we Job voor onszelf laten staan en ons aantrekken wat daar gezegd wordt, dan vinden we hier een stukje dynamiet dat ons ego vernietigt.

Wij kunnen niets van God begrijpen. Het wordt ons dan ook in het Oude Testament verboden om de naam van God te gebruiken. De consequentie van dit verbod moet duid-elijk zijn. Als je iemands naam niet mag gebruiken kun je helemaal niet over Hem spreken. Hoe kunnen we dan zeggen dat God gewelddadig is, of liefdevol?

Mensbeeld

Al in het eerste boek van het Oude Testament, Genesis, wordt het de mens verboden te eten van de boom van kennis van goed en kwaad. Het wordt ons verboden om ernaar te streven om goed en kwaad te kunnen onderscheiden. Maar de mens zit zo in elkaar dat hij wel gaat eten van die boom.

We kunnen daarmee het Oude Testament zien als een boek dat niet gaat over God, maar over de mens. Over ieder van ons. Dit deel van de Bijbel verbiedt ons een beeld van God te maken, maar het geeft een beeld van de mens.

De schrijvers van het Oude Testament vertellen ons dat mensen onschuldigen doden, en dat doen in naam van God, of zelfs in opdracht van God. Waar hebben we dat meer gehoord? Twee wereldoorlogen waarin beide kanten elkaar uitmoordden, naar ze zeiden in opdracht van God. In het Midden-Oosten, waar God toevallig ook Allah heet, gebeurt hetzelfde.

Spiegel

Het Oude Testament vertelt verhalen over de mens die van alle tijden zijn, en die de mens een spiegel voorhouden. Dat vindt ons ego niet prettig. Wij willen gelijk hebben en de andere partij verpletteren. Of het nu over de slang in het paradijs gaat die al dan niet gesproken heeft, of over een uitspraak van Van Rossem die we opvatten als een lukrake aanval op de Bijbel. Een aanval die een verdediging vereist. De termen aanval en verdediging alleen al.

Mensen doen goede en verkeerde dingen en de bijbelschrijvers houden ons voor dat we daarbij God (of als we heiden zijn een afgod) inschakelen om ons handelen te rechtvaardigen.

Dit is mijn manier om het Oude Testament te lezen. Ik hoop dat anderen daar iets aan hebben.

Lees ook:

De Bijbel bevat staven dynamiet en verhalen die ons nu tegenstaan

Maarten van Rossem noemde het Oude Testament ‘krankjorem’. Hij heeft een punt, maar er is steviger tegenspraak nodig dan die Eeuwout Klootwijk en Gerard Rouwhorst gaven, schrijft Jan Offringa.

Maarten van Rossem, maak geen karikatuur van de Bijbel

Een krankjorum boek, zo noemde Maarten van Rossem het Oude Testament, bij het tv-programma De slimste mens. Het klopt dat de Bijbel vol geweld staat. Maar toch biedt het boek hoop en inspiratie, schrijven Eeuwout Klootwijk van de Kerk en Israël/Joods-christelijke relaties, Protestantse Kerk en Gerard Rouwhorst, Katholieke Raad voor het Jodendom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden