opinie

Meer dan twee ouders? Dan heb je al gauw ruzie

Beeld thinkstock

Geef niet alle volwassenen, betrokken bij de zorg voor een kind, ouderlijk gezag, maar eventueel beperkt gezag, stelt emeritus hoogleraar jeugdbescherming Ido Weijers.

Draagmoederschap voor hetero- en homostellen, met meerdere volwassenen samen kinderen opvoeden en verzorgen, dergelijke nieuwe constructies vragen om goed doordachte juridische regelingen.

Met het oog daarop heeft de Staatscommissie herijking ouderschap voorgesteld het mogelijk te maken dat drie of vier volwassenen juridisch ouderschap en gezag krijgen over een kind. De regeringscoalitie is hierover verdeeld en besloot nader onderzoek te laten doen. De uitkomsten daarvan worden later dit jaar verwacht. Aangezien D66 zich ten minste op dit punt wil kunnen profileren, is het niet uitgesloten dat binnenkort op een besluit wordt aangestuurd, door het kabinet of door de Tweede Kamer. Hopelijk wordt in dat geval gekozen voor een genuanceerd compromis.

De hamvraag is of actieve betrokkenheid bij de opvoeding en verzorging van een kind een terechte reden is voor de claim gezag over dit kind te willen hebben, dat wil zeggen recht om mee te beslissen over alles aangaande opvoeding en verzorging van het kind.

In feite impliceert het ‘progressieve’ voorstel voor gezagsuitbreiding een trendbreuk in de ontwikkeling van de visie op ouderlijk gezag. In de achter ons liggende eeuw stond het belang van het kind centraal in het gezagsrecht en werd het steeds minder beschouwd als een recht bestemd voor ouders. Met de claim van uitbreiding van ouderlijk gezag komt het gezagsrecht opnieuw in het domein van de ouders.

Voorstanders van deze stap terug ­poneren dat deze claim bij uitstek past bij mensen die goed hebben nagedacht over hoe zij de opvoeding en verzorging gestalte willen geven. Maar wat zij over het hoofd zien, is dat deze claim zelf op gespannen voet staat met gepaste en liefdevolle betrokkenheid bij de ontwikkeling van een kind. Dan komt die ontwikkeling van het kind immers op de eerste plaats. Anders gezegd: deze claim vormt zelf een bron van ruzie en strijd om zeggenschap. En daarvan is in de regel één persoon de dupe, namelijk het kind.

Meerouderrechten

Mocht een politieke meerderheid voorstander blijken van meerouderrechten, dan zou het wenselijk zijn als daarbij de nodige afstand wordt bewaard tot het radicale voorstel van de staatscommissie. De wetgever zou sociale ouders na enkele jaren van feitelijk family life uitzicht kunnen bieden op gezag, indien de primair verzorgende ouders daarmee instemmen. Maar dan zou het moeten gaan om maatwerkgezag, beperkt tot zaken als ingrijpende medische behandeling en schoolkeuze.

Ook in breder perspectief – gezag na echtscheiding – zou het wenselijk zijn ouderlijk gezag niet langer voor te stellen als een kwestie van alles of niets – gezamenlijk gezag of eenhoofdig gezag. Deze alles-of-nietsvoorstelling van het gezagsrecht draagt er in belangrijke mate toe bij dat ouders in gevechten over hun kind belanden.

In België kan na een scheiding aan de niet-verzorgende ouder een beperkt ­gezagsrecht worden toegekend. In deze richting zou een oplossing kun­nen ­worden gevonden voor allerlei zorg- en opvoedingsconstellaties, voor zover daarbij behoefte wordt gevoeld om over sommige zaken mee te beslissen.

In het algemeen is het uiteraard positief als meer volwassenen een belangrijke band met een kind ontwikkelen en zich daarvoor mede verantwoordelijk voelen. Maar laten we in het belang van het kind de gedachte loslaten dat het koesteren van zo’n sterke band gezag, laat staan volledig gezag vereist.

Lees ook:

Een homostel verdient te worden behandeld als echt ouderpaar

Dat een homostel met een diepe kinderwens terecht kan in Nederlandse klinieken, is juist toe te juichen, zegt Eke Krijnen, moeder in een meerouder­gezin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden