Opinie Marktwerking

Marktwerking de schuld geven is te simpel

Dat de overheid door de regie te nemen de zorg weer gezond kan maken, is te simpel gedacht, schrijft Marco Varkevisser.

In zijn recente opinieartikel houdt SP-Tweede Kamerlid Henk van Gerven (Opinie, 26 juni) een vurig pleidooi voor meer overheidsbemoeienis met de zorg. Zijn boodschap is heel simpel: de overheid moet de regie weer stevig in handen nemen om de ‘chaos’ die wordt veroorzaakt door ‘de marktwerking met dominante verzekeraars’ een halt toe te roepen. Stevige taal, die helaas geen recht doet aan het complexe vraagstuk dat op tafel ligt.

In Nederland wordt bij de organisatie van gezondheidszorg gebruik gemaakt van marktprikkels. Dit betekent dat voor de afstemming van vraag en aanbod van zorg niet volledig wordt vertrouwd op gedetailleerde aanbod- en prijsregulering door de overheid. Deze marktwerking vormt natuurlijk geen doel op zich. Het is een middel om te komen tot betere zorg tegen de juiste prijs.

Publieke doelen

Dit is geen vanzelfsprekendheid, want de zorg is geen gewone markt. Om de publieke doelen op het gebied van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid te waarborgen is én blijft er dan ook volop reden voor overheidsingrijpen in de gezondheidszorg. Het is echter belangrijk om te beseffen dat strakke regie door de overheid evenmin een wondermiddel is.

Zo is bij de politieke besluitvorming sprake van tekortkomingen, zoals beïnvloeding door belangengroepen en een focus op snelle kortetermijnoplossingen die gedreven wordt door incidenten en politiek opportunisme.

Complexe zoektocht

Er is dus sprake van een complexe zoektocht naar de juiste balans tussen marktwerking en overheidsingrijpen. Deze sluiten elkaar namelijk niet uit, maar dienen hand in hand te gaan. De combinatie van marktwerking en regulering door de overheid zoals we die in het Nederlandse zorgstelsel kennen, is hiervan een prima uitingsvorm.

Betekent dit dat er dus geen problemen zijn? Natuurlijk niet, maar het is te simpel om marktwerking als de bron van alle kwaad te zien en alle heil en zegen vervolgens van de overheid te verwachten.

Anders dan te kiezen voor een radicale koerswijziging, is het veel verstandiger om het huidige zorgstelsel met gereguleerde marktwerking in stand te houden en gestaag door te werken aan verdere verbetering ervan.

Eenzijdig

In zijn artikel kan de heer Van Gerven het wederom niet laten om de schuld van de ziekenhuisfaillissementen van het Slotervaartziekenhuis en de IJsselmeerziekenhuizen eenzijdig in de schoenen van de zorgverzekeraars te schuiven.

Dat is jammer. Want hoewel de snelheid van de gebeurtenissen verrassend was, kwam de ondergang van beide ziekenhuizen eind vorig niet als een donderslag bij heldere hemel.

Ze stonden al geruime tijd bekend als financiële zorgenkindjes en werden eerder van de ondergang gered. Het gaat dus te ver om de verzekeraars stelselmatig als de boeman van ons zorgstelsel weg te zetten.

Structureel noodlijdende ziekenhuizen

De populistische retoriek waarmee dit veelal gepaard gaat, draagt bepaald niet bij aan het functioneren van ons zorgstelsel en de rol die de zorgver­zekeraars daarin – door dezelfde ‘de­mocratisch gelegitimeerde landelijke politiek’ die de heer Van Gerven nu wil laten optreden – toebedeeld hebben ­gekregen.

Het mag hard klinken, maar van zorgverzekeraars mag niet worden verwacht dat zij structureel noodlijdende ziekenhuizen op een gekunstelde wijze in de lucht houden door deze op rekening van de premiebetalers (dat zijn wij allemaal) aan het ‘geldinfuus’ te leggen.

Als individuele zorgaanbieders door eigen falen ten onder gaan, dan kan de zwartepiet hiervoor niet bij de verzekeraars worden gelegd. Politici past in dat opzicht terughoudendheid.

Lees ook:

De overheid moet niet terugtreden, maar optreden in de ziekenhuiszorg

Het sluiten van ziekenhuizen en afdelingen brengt chaos. De landelijke politiek moet de touwtjes in handen nemen, zegt SP-Tweede Kamerlid en oud-huisarts Henk van Gerven.

Kamer: Zorgverzekeraars mogen geen winst uitkeren

Een meerderheid in de Tweede Kamer blokkeert de weg naar verdere marktwerking bij de zorgverzekeringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden