null Beeld

ColumnStevo Akkerman

Mannen die roepen dat ze integer zijn, zijn het gevaarlijkst

Wie wordt verdacht wordt nog niet vervolgd en wie wordt vervolgd is nog niet veroordeeld, maar de voormalige ABN Amro-kopstukken Zalm, Wijn en Vogelzang (een Drs. P.-waardig rijtje) zullen betere nachten gekend hebben. Je wordt geen bankier om te eindigen als ­onderwerp van strafrechtelijk onderzoek. En het is ook niet niks om door justitie op de korrel te worden genomen voor wat je beroepshalve hebt gedaan of nagelaten. Maar het lijkt me, los van de uitkomst van dit onderzoek, goed dat het Openbaar Ministerie opereert zonder aanziens des persoons. Een auto met chauffeur is iets anders dan een vrijgeleide.

In de reactie van Gerrit Zalm, de meest prominente van de drie, was duidelijk te horen hoe hooggeplaatst hij was; hij noemde het ‘betreurenswaardig en onnodig beschadigend’ dat hij als verdachte was aangemerkt. En zijn advocaat probeerde meteen de zaak uit de sfeer van het strafrecht te halen en over te hevelen naar de politiek, zodat we het niet meer over criminaliteit zouden hebben, maar over ideeënstrijd. Hij verwees naar de ING-kwestie: die bank kocht in 2018 strafvervolging af door te schikken voor 775 miljoen euro, waarbij topman Ralph Hamers buiten schot werd gelaten. Het gerechtshof oordeelde eind vorig jaar echter dat Hamers alsnog vervolgd moet worden. Het lijkt erop dat de ABN Amro-mannen in zijn voetspoor worden meegenomen. Terwijl, zegt Zalms advocaat, ‘de uitspraak van het gerechtshof over Hamers leest als een politiek pamflet’.

Gewoon in de grondwet

Een politiek pamflet? Ik sloeg de uitspraak er even op na. Het hof stelt in de eerste plaats dat er ‘voldoende aanknopingspunten’ zijn dat Hamers ‘feitelijke leidinggevende was van de door ING gepleegde strafbare feiten’. Het hof vindt het bovendien belangrijk dat ‘de norm wordt bevestigd dat ook bestuurders van een bank niet vrijuit gaan als zij feitelijke leiding hebben gegeven aan ernstige verboden gedragingen. De burger moet kunnen zien dat ook dergelijk handelen niet wordt geaccepteerd’. Hier staat niets anders dan dat iedereen voor de wet gelijk is, daar zijn geen pamfletten voor nodig, dat staat gewoon in de grondwet.

Jeroen Smit, auteur van De Prooi, blinde trots breekt ABN Amro, zei maandagavond bij Op1 dat bankiers er erg aan hebben moeten wennen dat ze niet langer de Masters of the Universe zijn. Het heeft daardoor lang geduurd, te lang, voordat ze in de gaten kregen dat het de wetgever ernst was toen die vastlegde dat ­banken verplicht waren verdachte transacties, het witwassen van crimineel geld en het financieren van terrorisme tegen te gaan en te melden. De Nederlandsche Bank voerde als toezichthouder ‘normoverdragende’ gesprekken met ABN Amro, de accountant trok aan de bel, intern werd gewaarschuwd, maar de top liet het versloffen.

Nadat ABN Amro in 2016 was opgedoken in de Panama Papers, de onthullingen over de wereldwijde belastingparadijzen, sprak ik al met Smit over de spanning tussen wet en winst. De mannen die roepen dat ze integer zijn, zijn het gevaarlijkst, zei hij, ‘want die hoeven daar dus niet meer over na te denken’.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden