OpinieLiteratuur

Man schrijft echt niet beter dan vrouw

Antoine Borgers wil zich niet door de sekse van een schrijver laten leiden, maar door literaire reputaties en recensies. Hij heeft vrijwel alleen mannen onder zijn favoriete schrijvers. Zo laat hij zien dat sekse juist wel een rol speelt, want mannen schrijven geen haar beter dan vrouwen, aldus Maaike Meijer. 


Antoine Borgers reageerde op mijn essay ‘De eeuwige prijzenoorlog’ van 11 oktober (Opinie, 22 oktober). Daarin laat ik zien dat de oververtegenwoordiging van mannelijke auteurs onder literaire prijswinnaars verklaard kan worden door een diepgeworteld en vaak onbedoeld vooroordeel. Discriminatie werkt door associatie van uitsluitend vrouwelijke auteurs met laag-literaire genres. Daarom scoren mannen niet alleen onevenredig veel prijzen maar domineren zij ook de lijstjes van ‘the best of’.

Borgers maakt ook lijstjes. Op zijn lijst van zeventig beste boeken vindt hij er met moeite negen geschreven door vrouwen en als hij zijn honderd beste boeken uit de wereldliteratuur moest presenteren ‘dan zou de score vermoedelijk op één zijn uitgekomen’, meldt hij triomfantelijk. Want Borgers vindt die uitkomst ‘helemaal niet erg’. Hij wil niet letten op geslacht of kleur . Hij laat zich leiden door ‘informatie over de auteur (sic) en de inhoud’, door literaire reputaties, door de naam van de uitgever en door recensies, die hij niet al te serieus neemt, hij leest achterflappen en tenslotte weegt hij vooral zijn eigen leeservaring.

Gevestigde reputaties storen de onbevangen waarneming van literaire kwaliteit

Zo gaat dat bij veel lezers. Maar in dat hele proces van kiezen en waarderen is natuurlijk wel degelijk kennis van het geslacht van de auteur aanwezig. Je kunt niet vergeten wat je al weet. Reputaties zijn op zichzelf al resultaat van de werking van gender: mannelijke auteurs worden hoger en langduriger gewaardeerd. Uitgevers en recensenten bewegen daarin mee. Maar Borgers wil zich niet verdiepen in hoe gender werkt, want ‘het spook van politieke correctheid’, dát is pas erg. Zo loopt hij precies in de fuik die ik beschreef.

Gevestigde reputaties storen de onbevangen waarneming van literaire kwaliteit, evenals kennis van de sekse van de auteur. Onderzoeker Corina Koolen heeft dit proces onlangs weer eens haarfijn geanalyseerd. Mannen schrijven geen haar beter dan vrouwen. Sekse speelt geen rol in het scheppen van kwaliteitsliteratuur. Maar om het hardnekkige verschil-maken tussen mannen en vrouwen in de literatuur echt af te schaffen moeten we doorzien hoe het steeds de beoordeling kleurt, vaak onbedoeld en onbewust. Dat legde ik uit.

‘Hou op met de verdeling in man, vrouw, zwart wit’, schrijft Borgers: zeker, en mijn essay ging juist over hoe we daar een eind aan moeten maken. Borgers gaat die discussie niet aan. In plaats daarvan demonstreert hij treffend de houding die het probleem veroorzaakt. 

Lees ook:

Is de schrijver man of vrouw, zwart of wit, homo of hetero? Het maakt niets uit

Het is helemaal niet erg dat vrouwelijke of zwarte auteurs slecht scoren op literatuurlijstjes. Boeken kies je op grond van kwaliteit, meent Antoine Borgers.

Misschien meer prijzen, maar mannen schrijven geen haar beter!

En weer is er maar één vrouwelijke auteur genomineerd voor de Boekenbon Literatuurprijs die in november zal worden uitgereikt. Hoe komt het toch? Maaike Meijer leest Dit is geen vrouwenboek van Corina Koolen en duidt de ‘prijzenkloof’ in de literatuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden